> **เอกสารคุณภาพ — กลุ่มงานจิตเวช รพ.ร้อยเอ็ด** · รหัส **PDSC-MUD-001** · มาตรฐาน **PDSC/PDSS** · โดเมน **03 PDSC — MUD No-SMI**
> **ขอบเขต:** คู่มือเตรียมแฟ้มรับรอง (PDSS-based) สำหรับโปรแกรมบำบัดผู้ป่วย Methamphetamine Use Disorder **ที่ไม่มีโรคจิตเวชร่วม (No SMI)** — กรณีเข้าเกณฑ์ substance-induced psychosis / SMI-V ให้คัดออกและส่งต่อตามแนวทาง
> **สถานะ:** ฉบับใช้งาน (ทบทวน 28 มิ.ย. 2569) · ผู้จัดทำ/อนุมัติ: นพ.ธงชัย เสรีรัตน์
> _หมายเหตุ:_ ใช้คู่กับ **PDSC-MUD-CPG-001** (แนวทางรักษา MUD) เป็นแกนคลินิก
# คู่มือเตรียมแฟ้ม PDSC/PDSS สำหรับการดูแลผู้ป่วย Methamphetamine Use Disorder (MUD) ที่ไม่มีโรคจิตเวชร่วม (No SMI) โรงพยาบาลร้อยเอ็ด
## A) มาตรฐาน/ข้อกำหนด
### PDSC vs PDSS ในระบบ HA Thailand
**Program and Disease Specific Certification (PDSC)** และ **Program and Disease Specific Standards (PDSS)** เป็นมาตรฐานที่พัฒนาโดยสถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน) เพื่อส่งเสริมความเชี่ยวชาญเฉพาะโรคหรือระบบงาน[^1][^2][^3]
**PDSS** เป็นกรอบมาตรฐานที่ใช้สร้างการเรียนรู้และกระตุ้นการพัฒนาคุณภาพ ในขณะที่ **PDSC** เป็นการรับรองที่ได้จากการประเมินตามมาตรฐาน PDSS[^2][^4]
**คุณสมบัติพื้นฐานสำหรับขอรับรอง:**
- สถานพยาบาลต้องผ่านการรับรอง **HA ขั้น 2 ขึ้นไป** และยังธำรงสถานภาพอยู่[^2]
- แสดงกระบวนการการดูแลและการออกแบบบริการอย่างเป็นระบบ[^2]
- มีการดำเนินงานต่อเนื่องอย่างน้อย 1 ปี[^2]
**โครงสร้าง PDSS 4 ส่วนหลัก:**[^5][^2]
**1. การจัดการกระบวนการ (Process Management)**
- วิเคราะห์กระบวนการครอบคลุม "สายธารแห่งคุณค่า" (Value Stream) ตั้งแต่ต้นจนจบ[^5]
- มีข้อกำหนดสำคัญสอดคล้องกับความต้องการผู้รับบริการ[^5]
- แสดงการบริหารจัดการตามมาตรฐาน HA ครบ 15 ประเด็น[^2]
**2. ผลลัพธ์ (Outcome)**
- ผลงานอยู่ในระดับดีถึงดีมาก และมีแนวโน้มดีขึ้น[^5]
- มีการใช้ข้อมูลเทียบเคียง (Benchmark) ที่ท้าทาย[^5]
- ครอบคลุมทั้งตัวชี้วัดเชิงกระบวนการและผลลัพธ์[^5]
**3. การประเมินและปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง (CQI)**
- มีการบูรณาการ CQI ในระบบงาน[^5]
- แสดงการใช้ข้อมูลในการปรับปรุงคุณภาพ[^2]
- มีโครงการ PDSA cycle ที่ชัดเจน[^2]
**4. มาตรฐานคุณภาพตาม HA**
- ปฏิบัติตามมาตรฐาน HA 15 ประเด็นที่เกี่ยวข้อง[^5]
- ผ่านการประเมิน Clinical Governance[^5]
- มีระบบบริหารความเสี่ยงและความปลอดภัย[^5]
### PDSC เฉพาะด้านยาเสพติด/จิตเวชใน HA Thailand
**ข้อค้นพบสำคัญ:** ขณะนี้ยังไม่มี PDSC เฉพาะสำหรับงานยาเสพติดหรือจิตเวชที่ประกาศอย่างเป็นทางการใน HA Thailand PDSC ที่มีอยู่ส่วนใหญ่เน้นโรคเฉพาะทาง เช่น Stroke, HIV, มะเร็ง, Palliative Care[^4][^6][^7][^5]
**ทางเลือกสำหรับโรงพยาบาลร้อยเอ็ด:**
**1. ใช้ PDSS เป็นแกนหลัก**
- พัฒนาระบบตาม PDSS Generic Framework[^2]
- เทียบเคียงกับ PDSC ที่ใกล้เคียง เช่น PDSC Palliative Care (มีองค์ประกอบการดูแลแบบองค์รวม)[^5]
**2. อ้างอิงมาตรฐานจากแหล่งอื่น**
- แนวทาง**กรมสุขภาพจิต** สำหรับการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติด[^8][^9][^10][^11]
- **International Standards** จาก WHO/UNODC (2020)[^12][^13]
- **SAMHSA Treatment Improvement Protocol (TIP 33)** สำหรับ Stimulant Use Disorders[^14][^15][^16]
- **ASAM Clinical Practice Guideline** สำหรับ Management of Stimulant Use Disorder (2021)[^17][^18]
### รายการหลักฐานขั้นต่ำ (Minimum Evidence Pack)
**หมวด 1: เอกสารนโยบายและแนวทาง (Policy \& Guidelines)**
1. นโยบายโรงพยาบาลด้านการดูแลผู้ป่วยยาเสพติด
2. Clinical Practice Guideline สำหรับ MUD without SMI
3. Care Pathway แบบแผนภาพ (Flowchart)
4. Admission/Discharge Criteria ชัดเจน
5. Referral Protocol (เกณฑ์ส่งต่อฉุกเฉิน/จิตแพทย์)
**หมวด 2: เอกสารการประเมินและคัดกรอง (Assessment)**
1. แบบฟอร์ม Screening (ASSIST/DAST-10)
2. แบบประเมิน DSM-5 Stimulant Use Disorder Checklist
3. แบบประเมิน Stage of Change
4. แบบประเมินความเสี่ยง (Suicide, Violence, Medical Complications)
5. แบบประเมินครอบครัวและสิ่งแวดล้อม
**หมวด 3: แผนการรักษาและบันทึก (Treatment \& Documentation)**
1. แบบฟอร์มแผนการรักษารายบุคคล (Individualized Treatment Plan)
2. บันทึกการให้คำปรึกษา (Counseling Notes)
3. บันทึกการให้การบำบัดทางจิตสังคม (Psychosocial Intervention Record)
4. แบบบันทึก Contingency Management (ถ้ามี)
5. แบบบันทึก Group Therapy Session
**หมวด 4: การติดตามและประเมินผล (Monitoring \& Outcome)**
1. แบบติดตามผลการรักษา (Follow-up Form)
2. ผลตรวจปัสสาวะหายา (Urine Drug Screen Results)
3. แบบประเมินความพึงพอใจผู้ป่วย/ครอบครัว
4. แบบบันทึก Relapse Prevention Plan
5. สรุปผลการรักษาเมื่อจำหน่าย
**หมวด 5: ตัวชี้วัดและรายงาน (Indicators \& Reports)**
1. Dashboard KPI รายเดือน/ไตรมาส
2. รายงาน Retention Rate, Abstinence Rate
3. รายงาน Readmission/Relapse
4. รายงาน Adverse Events/Incidents
5. รายงานการเทียบเคียง (Benchmarking)
**หมวด 6: CQI และ Clinical Governance**
1. รายงานโครงการ PDSA อย่างน้อย 3 โครงการ/ปี
2. รายงานการทบทวนเวชระเบียน (Medical Record Review)
3. รายงาน Clinical Audit
4. รายงานการประชุมทีม Multidisciplinary Team
5. Risk Register และ Risk Management Plan
**หมวด 7: การฝึกอบรมและพัฒนาบุคลากร**
1. Training Matrix ทีมสหวิชาชีพ
2. ใบประกาศนียบัตรการอบรรม (เช่น MI, CBT, CM)
3. Job Description และ RACI Matrix
4. คู่มือการปฏิบัติงานสำหรับบุคลากร
**หมวด 8: เอกสารสนับสนุนอื่น ๆ**
1. Patient Education Materials (เอกสารให้ความรู้ผู้ป่วย)
2. Consent Forms
3. Confidentiality Agreement
4. Community Linkage MOUs (บันทึกความร่วมมือกับชุมชน/ยุติธรรม)
***
## B) ระบบบริการ (Care Pathway) สำหรับ MUD without SMI
### นิยามกลุ่มเป้าหมาย
**Inclusion Criteria (กลุ่มเป้าหมาย):**[^18][^17][^14]
- วินิจฉัย **Stimulant Use Disorder** (Methamphetamine) ตาม DSM-5[^14]
- Mild: 2-3 อาการ
- Moderate: 4-5 อาการ
- Severe: 6+ อาการ[^14]
- อายุ 18 ปีขึ้นไป
- **ไม่มีโรคจิตเวชรุนแรงร่วม (No Severe Mental Illness)** เช่น Schizophrenia, Bipolar Disorder, Major Depression with psychotic features[^9][^8]
- สามารถให้ความร่วมมือในการรักษาได้
- ผู้ป่วยหรือครอบครัวยินยอมรับการรักษา[^10]
**Exclusion Criteria (ไม่รับเข้าโปรแกรม MUD without SMI):**[^19][^8][^9]
- มี **Acute Psychotic Symptoms** (ประสาทหลอน망상 เชื่อผิด)[^8][^9]
- มี **Active Suicidal/Homicidal Ideation** พร้อมแผนการ[^9]
- มี **Severe Agitation** หรือความรุนแรงที่ควบคุมไม่ได้[^8][^9]
- มี **Medical Emergency** (ชัก ไข้สูง หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง ความดันโลหิตสูงมาก)[^20][^9]
- มี **SMI ร่วม** ที่ต้องการการดูแลจิตแพทย์เฉพาะทาง[^11][^10]
- มีภาวะ **Methamphetamine-Induced Psychotic Disorder** ที่รุนแรง[^19][^9][^8]
**เกณฑ์ส่งต่อฉุกเฉิน/จิตแพทย์:**[^20][^9][^8]
**ส่งต่อฉุกเฉิน (Emergency Referral):**
1. ภาวะ **Severe Intoxication** (กระสับกระส่าย ชัก อุณหภูมิกายสูง >40°C)[^9][^20]
2. **Acute Cardiovascular Emergency** (หัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดัน >180/110 mmHg)[^9]
3. **Acute Neurological Emergency** (ชัก stroke ไม่รู้สึกตัว)[^20]
4. **Rhabdomyolysis** (CPK สูงมาก ไตวาย)[^20]
**ส่งต่อจิตแพทย์ (Psychiatric Referral):**
1. **Methamphetamine-Induced Psychosis** ที่ยังไม่ทุเลาภายใน 7-14 วัน[^8][^9]
2. **Severe Depression with Suicidal Intent**[^9]
3. **Severe Anxiety/Panic** ที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาเบื้องต้น[^9]
4. **Aggressive/Violent Behavior** ที่ควบคุมไม่ได้[^8][^9]
5. สงสัย **Comorbid SMI** (Schizophrenia, Bipolar)[^10]
### End-to-End Care Pathway
**1. เข้าถึงบริการ (Access to Service)**[^10]
**ช่องทางเข้าถึง:**
- **สมัครใจ:** สายด่วน 1165 (บำบัดยาเสพติด), Walk-in OPD
- **ส่งต่อจากชุมชน:** PCT, อสม., โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ
- **ส่งต่อจากกระบวนการยุติธรรม:** ศูนย์คัดกรอง (ตาม พ.ร.บ.ยาเสพติด 2564) / สายด่วนยาเสพติด 1165 (สบยช.)
- **Emergency:** ER (ฉุกเฉิน intoxication/withdrawal)[^20]
**Pre-Admission Preparation (1-2 ชั่วโมง):**[^22]
- ให้ข้อมูลเกี่ยวกับขั้นตอนการบำบัด[^22]
- ประเมินความพร้อมของผู้ป่วยและครอบครัว[^22]
- สร้างแรงจูงใจ (Motivational Enhancement)[^22]
**2. คัดกรอง/ประเมิน (Screening \& Assessment)**
**Screening Tools:**[^23][^24][^25][^26]
- **ASSIST** (Alcohol, Smoking and Substance Involvement Screening Test)
- คะแนน methamphetamine **≥3-4** = Moderate-High Risk[^24][^23]
- ใช้เวลา 5-10 นาที[^23]
- **DAST-10** (Drug Abuse Screening Test)
- คะแนน 0 = ไม่มีปัญหา
- คะแนน 1-2 = Low level
- คะแนน 3-5 = Moderate level (ควรประเมินเพิ่มเติม)
- คะแนน 6-10 = Severe level (ต้องรักษา)[^25][^27][^26][^28]
- ใช้เวลา 2 นาที[^25]
**Comprehensive Assessment:**[^17][^18][^14]
- **DSM-5 Stimulant Use Disorder Checklist** (11 criteria)[^14]
- **Severity Assessment:** ประเมินความถี่ ปริมาณ ระยะเวลาการใช้[^14]
- **Medical History \& Physical Examination:** โรคประจำตัว ภาวะแทรกซ้อน[^20]
- **Psychiatric Screening:** แยกโรคจิตเวช depression anxiety PTSD[^17]
- **Stage of Change Assessment** (Precontemplation → Maintenance)[^8]
- **ASAM Dimensions 1-6:** ประเมินเพื่อกำหนด Level of Care[^29][^30][^31]
- Dimension 1: Acute Intoxication/Withdrawal[^29]
- Dimension 2: Biomedical Conditions[^29]
- Dimension 3: Emotional/Behavioral/Cognitive[^29]
- Dimension 4: Readiness to Change[^29]
- Dimension 5: Relapse Potential[^29]
- Dimension 6: Recovery Environment[^29]
**Risk Assessment:**[^32][^33][^34]
- **Suicide Risk** (PHQ-9, Columbia Protocol)[^33]
- **Violence/Aggression Risk** (OAS, VESA)[^8]
- **Medical Complications Risk** (cardiovascular, seizure)[^20]
- **Social/Family Risk** (homelessness, domestic violence)[^33]
**3. แผนรักษา (Treatment Planning)**[^10][^22]
**Individualized Treatment Plan ประกอบด้วย:**[^33]
- **Treatment Goals:** ระยะสั้น/ระยะยาว (abstinence หรือ harm reduction)[^35]
- **Psychosocial Interventions:** ระบุ modality (CM, CBT, Matrix)[^15][^14]
- **Medical Management:** การดูแลโรคร่วม withdrawal symptoms[^22][^9]
- **Support Services:** ที่พัก งาน การศึกษา legal assistance[^36][^37]
- **Family Involvement:** แผนการมีส่วนร่วมของครอบครัว[^38][^39]
- **Crisis Plan:** แผนรับมือเมื่อมีอาการกำเริบ[^33]
**4. บำบัด (Treatment Modalities)**
**ระดับการดูแล (Level of Care) ตาม ASAM:**[^30][^31][^29]
**Level 0.5: Early Intervention**
- Brief Intervention, Motivational Interviewing[^31]
- กลุ่มเสี่ยงที่ยังไม่เข้าเกณฑ์ SUD[^31]
**Level 1: Outpatient (OPD)**[^31]
- น้อยกว่า 9 ชั่วโมง/สัปดาห์[^31]
- เหมาะสำหรับ mild-moderate MUD, สิ่งแวดล้อมสนับสนุนดี[^31]
- Interventions: Individual counseling, Group therapy, Urine drug screen[^31]
**Level 2: Intensive Outpatient (IOP) / Partial Hospitalization**[^31]
- **Level 2.1 IOP:** 9-19 ชั่วโมง/สัปดาห์[^31]
- **Level 2.5 Partial Hospital:** 20+ ชั่วโมง/สัปดาห์[^31]
- เหมาะสำหรับ moderate-severe MUD, ต้องการโครงสร้างมากขึ้น[^31]
- **Matrix Model** เหมาะกับระดับนี้ (16 สัปดาห์)[^40][^41][^42][^39][^38]
**Level 3: Residential / Inpatient**[^31]
- **Level 3.1:** Clinically Managed Low-Intensity Residential[^31]
- **Level 3.5:** Clinically Managed High-Intensity Residential[^31]
- **Level 3.7:** Medically Monitored Intensive Inpatient[^31]
- เหมาะสำหรับ severe MUD, สิ่งแวดล้อมไม่ปลอดภัย, ล้มเหลวใน outpatient[^31]
- ขั้นตอน: Pre-admission → Detoxification (7-14 วัน) → Rehabilitation → Discharge[^22]
**Level 4: Medically Managed Intensive Inpatient**[^31]
- สำหรับ medical/psychiatric emergency[^31]
- ต้องการ physician-managed care ตลอด 24 ชั่วโมง[^31]
**Evidence-Based Psychosocial Interventions:**
**Contingency Management (CM):**[^44][^45][^46][^47][^48]
- **หลักการ:** ให้รางวัล (vouchers/prizes) เมื่อผลปัสสาวะหายาเป็นลบ[^45][^46][^48]
- **ระยะเวลา:** โดยทั่วไป 12-16 สัปดาห์ thrice-weekly urine screening[^46][^45]
- **ประสิทธิผล:** เป็น "most effective" intervention สำหรับ methamphetamine use disorder[^47][^44]
- เพิ่ม abstinence เป็น 2 เท่า[^49]
- Duration ยาวนานขึ้น = ประสิทธิผลดีขึ้น[^45]
- **ข้อจำกัดในไทย:**[^50][^44]
- ความกังวลเรื่อง "coercive" และความเหมาะสมทางวัฒนธรรม[^44]
- งบประมาณสำหรับ incentives[^50][^44]
- **ทางเลือก:**
- **Non-monetary rewards:** ใบประกาศ สิทธิพิเศษ recognition[^50]
- **งบ CSR:** ขอสนับสนุนจากองค์กรภาคเอกชน[^50]
- **Prize-based CM:** จับสลากรางวัล (ต้นทุนต่ำกว่า)[^49]
**Matrix Model:**[^41][^42][^39][^51][^40][^38]
- **โครงสร้าง:** 16 สัปดาห์ intensive outpatient[^42][^39][^41]
- **ส่วนประกอบ:**[^39][^41][^38]
- Individual Therapy: 3 sessions[^51]
- Early Recovery Skills Group: 8 sessions[^51]
- Relapse Prevention Group: 32 sessions[^51]
- Family Education: 12 sessions[^51]
- Social Support Group: 36 sessions[^51]
- Urine/Breath Testing: สัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง[^42][^39]
- **ผสมผสาน:** CBT + Motivational Interviewing + Relapse Prevention + 12-Step Facilitation[^41][^38][^39]
- **ผลลัพธ์:** ผู้ใช้ methamphetamine ตอบสนองดีเทียบเท่า cocaine users[^42]
- **ความเหมาะสม:** เหมาะสำหรับ stimulant use disorder โดยเฉพาะ[^40][^38][^41]
**Cognitive Behavioral Therapy (CBT):**[^52][^15][^40][^14]
- **Functional Analysis:** ระบุ triggers, antecedents, consequences ของการใช้ยา[^37][^36][^14]
- **Coping Skills Training:** ฝึกทักษะการรับมือกับ craving และ high-risk situations[^36][^14]
- **Cognitive Restructuring:** เปลี่ยนความคิดที่บิดเบือน[^52][^39]
- **Relapse Prevention:** สอนกลยุทธ์ป้องกัน relapse[^15][^14]
- **ระยะเวลา:** โดยทั่วไป 12-16 sessions[^14]
**Community Reinforcement Approach (CRA):**[^53][^54][^55][^56][^37][^36]
- **หลักการ:** ทำให้ชีวิตปลอดยามี "reward" มากกว่าชีวิตที่ใช้ยา[^53][^37][^36]
- **องค์ประกอบ:**[^56][^37][^53][^36]
- **Functional Analysis** ของการใช้ยา[^37][^36]
- **Sobriety Sampling:** ให้ลองงดยาระยะสั้นเพื่อสัมผัสประโยชน์[^53][^36]
- **Relationship Counseling:** ปรับปรุงความสัมพันธ์ครอบครัว[^36][^53]
- **Job Skills Training:** ช่วยหางานหรือพัฒนาทักษาะอาชีพ[^37][^36]
- **Recreation Counseling:** หากิจกรรมสันทนาการทดแทน[^36][^37]
- **Social/Community Reinforcement:** สร้างเครือข่ายสนับสนุนในชุมชน[^54][^53]
- **ประสิทธิผล:** พบว่าเพิ่ม quality of life และ happiness ผู้ใช้ยา[^55][^54]
- **เหมาะสำหรับ:** Stimulant use disorder และ alcohol use disorder[^53][^37]
**Motivational Interviewing (MI):**[^46][^39][^41]
- ใช้ในช่วงเริ่มต้น เพื่อเพิ่ม readiness to change[^46][^41]
- แนวทาง: empathetic, non-confrontational[^41][^46]
- ประเมิน Stage of Change และปรับกลยุทธ์[^8]
**Group Therapy:**[^39][^41][^42]
- Relapse Prevention Group[^41][^42]
- Social Support Group (คล้าย 12-Step)[^42][^41]
- Peer Support[^46][^41]
**Family/Couple Therapy:**[^38][^39][^41][^51]
- Family Education: ให้ความรู้เกี่ยวกับ addiction[^41][^51]
- Family Involvement: ร่วมกำหนดเป้าหมายการรักษา[^38][^39]
- CRAFT (Community Reinforcement and Family Training)[^53]
**5. จำหน่าย (Discharge Planning)**[^22]
**Discharge Criteria:**
- บรรลุเป้าหมายการรักษาตามแผน[^22]
- Urine drug screen เป็นลบติดต่อกัน (เช่น 2-4 สัปดาห์)[^22]
- มี coping skills เพียงพอ[^22]
- สิ่งแวดล้อมพร้อมรับกลับ[^22]
- มีแผน aftercare ชัดเจน
**Discharge Planning ควรเริ่มตั้งแต่วันแรก:**[^33]
- ประเมินความต้องการหลังจำหน่าย (healthcare needs)[^5]
- ประเมินความพร้อมของผู้ป่วย/ครอบครัว[^5]
- ฝึกทักษะที่จำเป็น (self-care skills)[^5]
- จัดหา Community Resources (ที่พัก งาน กลุ่มสนับสนุน)[^37][^36]
- ให้ข้อมูลและเอกสารที่เข้าใจง่าย[^5]
- นัดหมายติดตามชัดเจน
**6. ติดตาม/ป้องกัน Relapse (Follow-up \& Relapse Prevention)**
**Follow-up Schedule:**
- **เข้มข้น:** สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ใน 1 เดือนแรก
- **ปานกลาง:** เดือนละ 2 ครั้ง ในเดือนที่ 2-3
- **ระยะยาว:** เดือนละ 1 ครั้ง ในเดือนที่ 4-12
- **Long-term Monitoring (ASAM Level 1.0):** สำหรับผู้ที่ได้รับผลดี ติดตามต่อเนื่อง[^30]
**Relapse Prevention Strategies:**[^15][^14]
- **Identify High-Risk Situations:** สถานการณ์ บุคคล สถานที่ อารมณ์[^14]
- **Develop Coping Plan:** แผนรับมือเมื่อเจอ triggers[^14]
- **Support System:** เครือข่ายคนใกล้ชิดที่ช่วยเหลือได้[^36][^37]
- **Continuing Care:** การรักษาต่อเนื่อง (เช่น group therapy, 12-step)[^39][^41]
- **Rapid Re-engagement:** กลับเข้าบำบัดทันทีเมื่อ relapse[^30]
**Monitoring Tools:**
- Urine Drug Screen (random)[^39][^42]
- Self-report (days of use)[^35]
- ASSIST/DAST-10 repeated assessment[^23][^25]
- Craving Assessment[^35]
**7. เชื่อมชุมชน/ยุติธรรม (Community \& Justice System Linkage)**
**Community-Based Treatment (CBTx):**
- สำหรับระดับ "ผู้ใช้" "ผู้เสพ" (ไม่ถึงระดับ "ผู้ติด")
- ดูแลในชุมชนโดย PCT, อสม., รพ.สต.
**Recovery Residence/Sober Living:**[^30]
- ASAM แนะนำให้ใช้ร่วมกับ outpatient treatment[^30]
- เหมาะสำหรับผู้ที่สิ่งแวดล้อมบ้านไม่เอื้อ[^31]
**Legal/Justice Coordination:**
- ศูนย์บริการรับการรักษายาเสพติด / สายด่วนยาเสพติด 1165 (สบยช.)
- ประสานงานกับ ป.ป.ส., ตำรวจ, ศาล
- Drug Court / Diversion Programs (ถ้ามี)
**Vocational Rehabilitation:**[^37][^36]
- Job skills training[^36][^37]
- Job placement assistance[^36]
- สร้างรายได้ทดแทน[^36]
***
## C) ตัวชี้วัด/ผลลัพธ์/การวัด (Dashboard-ready KPIs)
### ชุด KPI 12 ตัว แบ่งตาม Balanced Scorecard
**STRUCTURE (โครงสร้าง) - 2 ตัว**
**S1. อัตราส่วนบุคลากรสหวิชาชีพต่อผู้ป่วย**
- **นิยาม:** จำนวนบุคลากร (แพทย์ พยาบาล จิตแพทย์ นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์) ที่ผ่านการอบรม addiction treatment ต่อผู้ป่วย MUD active 100 ราย
- **แหล่งข้อมูล:** HR Database, Training Records
- **เป้าหมาย:** ≥1 FTE counselor per 50 active patients (ตาม SAMHSA)[^16][^15]
**S2. ความครบถ้วนของเครื่องมือประเมิน**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วยใหม่ที่ได้รับการประเมินครบ (ASSIST/DAST-10 + DSM-5 + Stage of Change + Risk Assessment)
- **Numerator:** จำนวนผู้ป่วยใหม่ที่ประเมินครบ 4 เครื่องมือ
- **Denominator:** ผู้ป่วยใหม่ MUD ทั้งหมด
- **แหล่งข้อมูล:** เวชระเบียน, HOSxP
- **เป้าหมาย:** ≥95%
**PROCESS (กระบวนการ) - 4 ตัว**
**P1. Treatment Initiation Rate (TIR)**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วยที่เริ่มรับการบำบัด (≥1 session) ภายใน 14 วันหลัง screening positive
- **Numerator:** ผู้ป่วย MUD ที่เริ่ม treatment ภายใน 14 วัน
- **Denominator:** ผู้ป่วยที่ screen positive ทั้งหมด
- **แหล่งข้อมูล:** HOSxP, Appointment System
- **เป้าหมาย:** ≥80% (ตาม HEDIS measure)[^58]
**P2. Treatment Engagement Rate (TER)**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วยที่ได้รับ ≥2 sessions ภายใน 34 วันหลังเริ่มรักษา
- **Numerator:** ผู้ป่วยที่มี ≥2 sessions ใน 34 วันแรก
- **Denominator:** ผู้ป่วยที่เริ่มรักษาทั้งหมด
- **แหล่งข้อมูล:** HOSxP, Counseling Logs
- **เป้าหมาย:** ≥70%[^58]
**P3. Frequency of Urine Drug Screening**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วย active ที่ได้รับ UDS อย่างน้อยเดือนละ 2 ครั้ง
- **Numerator:** ผู้ป่วย active ที่ UDS ≥2 times/month
- **Denominator:** ผู้ป่วย active ทั้งหมด
- **แหล่งข้อมูล:** Lab System (43 แฟ้ม)
- **เป้าหมาย:** ≥80% (ตาม Matrix Model protocol)[^42][^39]
**P4. Completion of Individualized Treatment Plan**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วยที่มี written treatment plan ภายใน 7 วันหลัง admission
- **Numerator:** ผู้ป่วยที่มี treatment plan ภายใน 7 วัน
- **Denominator:** ผู้ป่วยใหม่ทั้งหมด
- **แหล่งข้อมูล:** เวชระเบียน
- **เป้าหมาย:** ≥95% (ตาม ASAM Criteria)[^30][^33]
**OUTCOME (ผลลัพธ์) - 4 ตัว**
**O1. Retention Rate at 3 Months**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วยที่ยังอยู่ในโปรแกรมบำบัดครบ 90 วัน (≥1 contact ใน 30 วันสุดท้าย)
- **Numerator:** ผู้ป่วยที่ retain ≥90 วัน
- **Denominator:** cohort ที่เริ่มรักษาในช่วงเวลาเดียวกัน
- **แหล่งข้อมูล:** HOSxP, Attendance Records
- **Benchmark:**
- **Global average:** 50-75%[^59][^60]
- **Thailand context:** ตั้งเป้า ≥60% (ปรับจากบริบท)
**O2. Retention Rate at 6 Months**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วยที่ยังอยู่ในโปรแกรมบำบัดครบ 180 วัน
- **Numerator:** ผู้ป่วยที่ retain ≥180 วัน
- **Denominator:** cohort เดียวกัน
- **แหล่งข้อมูล:** HOSxP
- **Benchmark:**
- **Global:** 20-60%[^61][^59]
- **Target:** ≥40%
**O3. Methamphetamine Abstinence Rate (Point Prevalence)**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วย active ที่มี UDS negative for methamphetamine ใน 30 วันล่าสุด
- **Numerator:** ผู้ป่วยที่ UDS negative (ทุกครั้งที่ตรวจใน 30 วันล่าสุด)
- **Denominator:** ผู้ป่วย active ที่มี UDS ≥1 time ใน 30 วันล่าสุด
- **แหล่งข้อมูล:** Lab System
- **Benchmark:**
- **CM studies:** 25-50% ที่ visit แรก → 50-70% peak ใน week 3-6[^49]
- **Matrix Model:** ~40-50% sustained abstinence[^42]
- **Target:** ≥40% by month 3
**O4. Continuous Abstinence ≥4 Weeks**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วยที่บรรลุ continuous abstinence (UDS negative ติดต่อกัน) ≥4 สัปดาห์
- **Numerator:** ผู้ป่วยที่ abstinent ≥28 วันต่อเนื่อง
- **Denominator:** ผู้ป่วยที่อยู่ในโปรแกรม ≥4 สัปดาห์
- **แหล่งข้อมูล:** Lab System, Medical Records
- **Benchmark:**
- **CM studies:** ~25-30% achieve ≥4 weeks abstinence (vs ~10% usual care)[^49]
- **Target:** ≥25%
**BALANCING (ดุลยภาพ) - 2 ตัว**
**B1. Unplanned Discharge / Dropout Rate**
- **นิยาม:** % ผู้ป่วยที่หยุดรักษาโดยไม่มีแผน (lost to follow-up, DAMA) ภายใน 90 วันแรก
- **Numerator:** ผู้ป่วยที่ dropout โดยไม่แจ้ง ใน 90 วันแรก
- **Denominator:** ผู้ป่วยใหม่ทั้งหมด
- **แหล่งข้อมูล:** HOSxP, Discharge Summary
- **Target:** ≤30% (ยิ่งต่ำยิ่งดี)
**B2. Adverse Events Rate (Violence/Self-harm/Medical Complications)**
- **นิยาม:** อัตราเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ร้ายแรง per 1,000 patient-days
- **Numerator:** จำนวน incidents (violence, self-harm, severe medical complications, restraint >4 hr)
- **Denominator:** Total patient-days x 1,000
- **แหล่งข้อมูล:** Incident Report System, HOSxP
- **Target:** ≤5 per 1,000 patient-days (ตาม psychiatric hospital benchmarks)[^34][^62]
### ตัวชี้วัดเพิ่มเติมที่ควรติดตาม (Optional/Secondary)
**Harm Reduction Outcomes:**[^35]
- **Days of Use Reduction:** จำนวนวันที่ใช้ยาลดลง (เหมาะสำหรับผู้ที่ยังไม่สามารถงดได้เลย)[^35]
- **Quantity Reduction:** ปริมาณยาต่อครั้งลดลง[^35]
**Functional Outcomes:**
- **Employment/Educational Status:** % กลับไปทำงาน/เรียนหนังสือได้[^37][^36]
- **Housing Stability:** % มีที่อยู่อาศัยมีั่นคง[^30]
- **Legal Status:** % ลด involvement กับกระบวนการยุติธรรม
**Comorbidity Management:**
- **Depression Screening:** PHQ-9 scores improvement[^35]
- **Chronic Disease Control:** เช่น HT, DM control ในผู้ป่วย MUD + โรคเรื้อรัง[^20]
**Service Quality:**
- **Patient Satisfaction:** คะแนนความพึงพอใจ ≥80%[^5]
- **Family Satisfaction:** ความพึงพอใจครอบครัว/ผู้ดูแล[^5]
- **Complaint Rate:** จำนวนข้อร้องเรียน per 100 patients[^5]
**Access \& Equity:**
- **Wait Time to First Appointment:** median days จาก referral ถึง first visit ≤14 วัน[^33]
- **No-Show Rate:** % นัดหมายที่ไม่มา (target ≤20%)[^33]
**Readmission:**
- **30-Day Readmission Rate:** % ผู้ป่วยที่กลับมารับการรักษาซ้ำภายใน 30 วันหลัง discharge[^58]
**Linkage to Continuing Care:**
- **Community Linkage Rate:** % ผู้ป่วยที่เชื่อมต่อกับ community resources หลัง discharge (12-step, vocational rehab, housing)[^37][^36]
***
## D) Governance / Risk / CQI
### โครงสร้างทีมสหวิชาชีพและบทบาท (RACI Matrix)
**Core Team Members:**[^32][^33]
| **บทบาท** | **Responsible (ปฏิบัติ)** | **Accountable (รับผิดชอบ)** | **Consulted (ปรึกษา)** | **Informed (รับทราบ)** |
| :-- | :-- | :-- | :-- | :-- |
| **Program Director** | กำกับดูแลโปรแกรมโดยรวม | ผลลัพธ์และคุณภาพทั้งหมด | - | ผู้บริหารโรงพยาบาล |
| **Addiction Medicine Physician** | Diagnosis, Medical Management, Prescribe medication | Medical aspects of care | Psychiatrist (กรณี consult) | Multidisciplinary team |
| **Psychiatrist** | Consult กรณี SMI suspected, Severe depression/psychosis | Psychiatric diagnosis \& treatment plan | Addiction physician, Psychologist | Team |
| **Clinical Psychologist** | Psychological assessment (ASSIST, DAST, DSM-5), CBT/MI delivery | Psychosocial treatment planning | Addiction physician | Team |
| **Addiction Counselor / Social Worker** | Individual/Group counseling, Case management, CM/Matrix implementation | Psychosocial intervention delivery | Psychologist, Physician | Team |
| **Psychiatric Nurse** | Medication administration, Vital signs monitoring, Patient education, Crisis intervention | Day-to-day patient care | Physician, Pharmacist | Team |
| **Pharmacist** | Medication review, Drug interaction check, Patient counseling on medication | Medication safety | Physician, Nurse | Team |
| **Occupational Therapist** | Life skills training, Vocational assessment | Functional rehabilitation | Counselor | Team |
| **Family Therapist / Social Worker** | Family education, Family therapy, Discharge planning | Family involvement \& community linkage | Counselor, Psychologist | Team, Family |
| **Peer Support Specialist (ถ้ามี)** | Share lived experience, Peer mentoring, Support groups | Peer support activities | Team | Patients |
**Clinical Governance Structure:**[^32][^33]
**1. Multidisciplinary Team Meeting**
- **ความถี่:** สัปดาห์ละ 1 ครั้ง[^32][^33]
- **วัตถุประสงค์:** Case conference, Treatment plan review, Complex case discussion[^32][^33]
- **ผู้เข้าร่วม:** ทุก core team members[^32]
- **เอกสาร:** Case presentation template, Treatment plan updates[^33]
**2. Clinical Audit Committee**
- **ความถี่:** เดือนละ 1 ครั้ง[^32]
- **วัตถุประสงค์:** Review KPIs, Adverse events, Medical record audit[^32]
- **องค์ประกอบ:** Program Director, Senior Clinicians, Quality officer[^32]
**3. CQI Committee**
- **ความถี่:** ไตรมาสละ 1 ครั้ง[^32]
- **วัตถุประสงค์:** Review CQI projects, Plan PDSA cycles, Monitor improvement[^32]
**4. Risk Management Committee**
- **ความถี่:** เดือนละ 1 ครั้ง หรือเมื่อมี serious incident[^34][^32]
- **วัตถุประสงค์:** Review incidents, Root cause analysis, Develop mitigation plans[^34][^32]
### ระบบทบทวนเวชระเบียน/Clinical Audit
**Medical Record Review (Concurrent \& Retrospective):**[^33][^32]
**Concurrent Review (รายสัปดาห์):**
- **ผู้รับผิดชอบ:** Nurse Manager หรือ Senior Clinician[^32]
- **สุ่มตัวอย่าง:** 10% ของผู้ป่วย active[^32]
- **Checklist:**
- ความครบถ้วนของ initial assessment[^33]
- Treatment plan ชัดเจนและ updated[^33]
- Informed consent documented[^33]
- Risk assessment updated[^34]
- Progress notes timely and accurate[^33]
**Retrospective Review (รายเดือน):**
- **ผู้รับผิดชอบ:** Clinical Audit Committee[^32]
- **สุ่มตัวอย่าง:** 20 charts/month (random sampling)[^32]
- **Criteria:**
- Adherence to clinical guidelines[^33][^32]
- Medication appropriateness[^32]
- Discharge planning adequacy[^33]
- Documentation quality[^33]
- **การให้ Feedback:** ให้ feedback แก่ clinicians ภายใน 2 สัปดาห์[^32]
**Focused Clinical Audits (รายไตรมาส):**[^32]
- **Audit Topics:**
- Compliance with ASSIST/DAST-10 screening[^32]
- Timeliness of treatment initiation[^32]
- UDS frequency adherence[^32]
- Adverse event documentation[^32]
- **Audit Cycle:** Plan → Do → Study → Act[^32]
**Quality Indicators from Chart Review:**
- % charts with complete assessment ≥95%[^33]
- % charts with treatment plan ≥95%[^33]
- % charts with risk assessment ≥95%[^34]
- % charts with informed consent ≥100%[^33]
### Risk Management ที่ต้องมี
**1. Medication Safety:**[^63][^9][^32]
**Risks:**
- Inappropriate prescribing (เช่น benzodiazepines ร่วมกับ stimulant withdrawal)[^9]
- Drug interactions[^32]
- Diversion of controlled substances[^63][^32]
**Mitigation:**
- **Formulary Control:** กำหนดยาที่อนุมัติสำหรับ MUD ชัดเจน[^32]
- **Prescription Review:** Pharmacist review ทุก prescription[^32]
- **Medication Reconciliation:** ตรวจสอบยาทุกครั้งที่ admission/discharge[^33]
- **Controlled Drug Management:** ระบบ track and trace, pill counts, secure storage[^63][^32]
- **Adverse Drug Reaction Monitoring:** รายงานและติดตาม ADR[^32]
**2. Violence \& Aggression:**[^34][^9][^8][^32]
**Risks:**
- Patient-to-patient violence[^8]
- Patient-to-staff aggression[^34][^8]
- Agitation during acute intoxication/withdrawal[^9]
**Mitigation:**
- **Risk Assessment:** ใช้ OAS (Overt Aggression Scale), VESA (Violence and Escaping) ทุกครั้งที่รับผู้ป่วย[^8]
- **Environmental Design:** ปลอดภัย ไม่มีวัตถุอันตราย, alarm system[^34]
- **De-escalation Training:** ฝึกบุคลากรทุกคน[^34]
- **Crisis Response Team:** ทีมพร้อมตอบสนอง 24/7[^34]
- **Restraint Protocol:** ใช้เมื่อจำเป็นจริง ๆ มี physician order, monitor ทุก 15 นาที, debrief หลัง incident[^8][^34]
- **Incident Reporting:** รายงานทุกเหตุการณ์ภายใน 24 ชั่วโมง[^34][^32]
**3. Suicide \& Self-Harm:**[^62][^9][^34][^32]
**Risks:**
- Major depression comorbid with MUD[^9]
- Hopelessness during early recovery[^34]
- Relapse leading to despair[^34]
**Mitigation:**
- **Universal Screening:** PHQ-9 หรือ Columbia Suicide Severity Rating Scale ทุกครั้งที่รับผู้ป่วยและเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง[^62][^34]
- **Safety Planning:** จัดทำ Safety Plan สำหรับผู้ป่วยเสี่ยงสูง[^62][^34]
- **Environmental Safety:** ปลอดอันตราย (ไม่มีเชือก สายไฟที่เอาไปแขวนคอได้)[^34]
- **Observation Levels:** กำหนดระดับการสังเกตอาการ (general, close, 1:1)[^62][^34]
- **Crisis Hotline Access:** ให้หมายเลขโทรฉุกเฉิน (1323 สุขภาพจิต)[^34]
- **Family Education:** สอนครอบครัวสังเกตสัญญาณเตือน[^62][^34]
**4. Medical Complications:**[^20][^9][^32]
**Risks:**
- Cardiovascular (arrhythmia, hypertension, MI)[^9][^20]
- Neurological (seizure, stroke, hyperthermia)[^20][^9]
- Renal (rhabdomyolysis, acute kidney injury)[^20]
- Infectious diseases (HIV, HBV, HCV, endocarditis)[^20]
**Mitigation:**
- **Medical Screening:** EKG, CBC, LFT, RFT, Vital signs monitoring ทุกครั้งที่รับผู้ป่วย[^20]
- **High-Risk Monitoring:** BP, HR, Temp q4-6h ในระยะ detoxification[^9][^20]
- **Emergency Protocols:** อัลกอริทึมชัดเจนสำหรับ medical emergency[^20]
- **Linkage to Medical Services:** Consult internal medicine, cardiology เมื่อจำเป็น[^20]
- **Infectious Disease Screening:** HIV, HBV, HCV screening + linkage to ART/treatment[^20]
**5. Confidentiality \& Privacy:**[^33][^32]
**Risks:**
- Breach of patient confidentiality[^32]
- Stigma and discrimination[^33]
- Legal implications (กระบวนการยุติธรรม)
**Mitigation:**
- **Confidentiality Policy:** ชัดเจนตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล[^33][^32]
- **Consent for Information Sharing:** ขออนุญาตก่อนแชร์ข้อมูลกับบุคคลที่สาม[^33]
- **Secure Medical Records:** ระบบ HIS มีการควบคุมการเข้าถึง (role-based access)[^32]
- **Staff Training:** ฝึกเรื่องจรรยาบรรณและความลับของผู้ป่วย[^33][^32]
**6. Referral \& Continuity of Care:**[^33][^32]
**Risks:**
- ส่งต่อล่าช้าเมื่อมี psychiatric/medical emergency[^9][^20]
- Lost to follow-up หลัง discharge
- Fragmented care[^33][^32]
**Mitigation:**
- **Clear Referral Criteria:** เกณฑ์ชัดเจนว่าเมื่อไหร่ต้องส่ง psychiatrist, medical specialist[^9][^20]
- **Referral Pathways:** MOU กับหน่วยงานรับส่งต่อ[^33]
- **Warm Handoff:** โทรศัพท์ติดต่อก่อนส่งผู้ป่วย, ส่งข้อมูลครบถ้วน[^33]
- **Discharge Summary:** ส่งภายใน 48 ชั่วโมง[^33]
- **Follow-up Appointment:** นัดชัดเจนก่อนจำหน่าย
- **Outreach:** โทรตามผู้ป่วยที่ไม่มานัด
**7. Relapse \& Treatment Failure:**[^35][^14][^32]
**Risks:**
- Relapse หลังจาก discharge[^14]
- Overdose หลัง period of abstinence (tolerance ลดลง)[^14]
- Demoralization และ dropout[^14]
**Mitigation:**
- **Relapse Prevention Education:** สอนทุกคน[^14]
- **Naloxone Distribution:** ให้ผู้ป่วย/ครอบครัว (ป้องกัน opioid overdose ถ้าใช้ร่วม)[^14]
- **Rapid Re-engagement Protocol:** กลับมาบำบัดได้ทันที ไม่ต้องรอคิว[^30]
- **Harm Reduction Approach:** ยอมรับว่า relapse เป็นส่วนหนึ่งของ recovery, ไม่ punitive[^35]
- **Support Continued:** ติดต่อต่อเนื่องแม้ relapse
### ตัวอย่างโครงการ CQI/PDSA อย่างน้อย 3 โครงการ
**CQI Project 1: เพิ่ม Treatment Initiation Rate**
**ปัญหา/Gap:** TIR ต่ำ (60%) เนื่องจากผู้ป่วย screen positive แล้วไม่กลับมารับบำบัด
**เป้าหมาย SMART:** เพิ่ม TIR จาก 60% → 80% ภายใน 6 เดือน
**PDSA Cycle:**
**Plan:**
- **Intervention:**
1. Motivational Interviewing ในวัน screening[^46]
2. โทรศัพย์ follow-up ภายใน 3 วันหลัง screen positive
3. ลด wait time → เริ่มบำบัดได้ใน 7 วันแทน 14 วัน[^33]
- **Outcome Measure:** TIR (%) รายเดือน
- **Process Measure:** % ผู้ป่วยที่ได้รับ MI, % ที่โทรติดต่อได้
- **Balancing Measure:** workload ของ counselors
**Do:**
- นำ pilot ใน 1 clinic เป็นเวลา 2 เดือน
**Study:**
- วิเคราะห์ TIR ก่อน-หลัง
- สัมภาษณ์ผู้ป่วยและบุคลากร
- สำรวจ satisfaction
**Act:**
- ถ้าสำเร็จ → ขยายผลทั้งโรงพยาบาล
- ถ้าไม่สำเร็จ → ปรับ intervention (เช่น เพิ่มรางวัลสำหรับผู้ที่กลับมา)
**ตัวชี้วัดก่อน-หลัง:**
- **Baseline TIR:** 60%
- **Post-Intervention TIR:** 82% (เพิ่มขึ้น 22%)
***
**CQI Project 2: ลด Dropout Rate ใน 90 วันแรก**
**ปัญหา/Gap:** Dropout rate สูง (40%) ในระยะ 3 เดือนแรก ส่วนใหญ่เกิดจาก transportation barriers และ lack of social support
**เป้าหมาย SMART:** ลด Dropout rate จาก 40% → 25% ภายใน 6 เดือน
**PDSA Cycle:**
**Plan:**
- **Intervention:**
1. ให้ Transportation vouchers สำหรับผู้ป่วยที่มีปัญหาเดินทาง[^36]
2. เริ่ม Peer Support Group facilitated by alumni[^46][^41]
3. ให้ครอบครัวเข้าร่วม Family Education session แรก[^41][^51]
- **Outcome Measure:** Dropout rate at 90 days (%)
- **Process Measure:** % ผู้ป่วยที่ได้รับ vouchers, % ที่เข้ากลุ่ม peer support
- **Balancing Measure:** ต้นทุนของ vouchers
**Do:**
- นำ pilot 50 ผู้ป่วยแรก
**Study:**
- เปรียบเทียบ retention rate กับ historical control
- สำรวจเหตุผลที่ dropout ลดลง
**Act:**
- ถ้าสำเร็จ → ต่อยอดและขอ CSR support สำหรับ vouchers
- ถ้าไม่สำเร็จ → ทดลอง intervention อื่น (เช่น home visit)
**ตัวชี้วัดก่อน-หลัง:**
- **Baseline Dropout Rate:** 40%
- **Post-Intervention Dropout Rate:** 26% (ลดลง 14%)
***
**CQI Project 3: เพิ่ม Abstinence Rate ด้วย Contingency Management**
**ปัญหา/Gap:** Abstinence rate ต่ำ (30%) ในผู้ป่วยที่ได้รับ usual care (counseling อย่างเดียว)
**เป้าหมาย SMART:** เพิ่ม Abstinence rate (point prevalence at month 3) จาก 30% → 50% ภายใน 12 เดือน
**PDSA Cycle:**
**Plan:**
- **Intervention:**
1. เริ่ม **Prize-based Contingency Management** program[^49]
- UDS negative → จับสลากรางวัล (small prizes 50 บาท, large prizes 500 บาท)[^49]
- Escalating schedule: consecutive negative → เพิ่มจำนวนสลาก[^45][^49]
2. ทดลอง 12 สัปดาห์, UDS 2 times/week[^45][^46]
3. ขอ CSR funding สำหรับ prizes (budget ~120 บาท/ผู้ป่วย)[^49]
- **Outcome Measure:** % UDS negative at week 12
- **Process Measure:** % ผู้ป่วยที่ provide samples, average prizes earned
- **Balancing Measure:** cost per patient, staff time
**Do:**
- นำ pilot กับ 30 ผู้ป่วยกลุ่มทดลอง vs 30 ผู้ป่วยกลุ่มควบคุม (usual care)
**Study:**
- เปรียบเทียบ abstinence rate สองกลุ่ม (t-test)
- สัมภาษณ์ผู้ป่วยเกี่ยวกับความพึงพอใจและแรงจูงใจ
- วิเคราะห์ cost-effectiveness
**Act:**
- ถ้าสำเร็จ → ขยายผลและพัฒนา SOP สำหรับ CM program[^48]
- ถ้าไม่สำเร็จ → ปรับระบบรางวัล (เช่น non-monetary rewards)[^50]
**ตัวชี้วัดก่อน-หลัง:**
- **Baseline Abstinence Rate (Usual Care):** 30%
- **Post-Intervention Abstinence Rate (CM Group):** 55% (เพิ่มขึ้น 25%)
- **Cost per abstinent patient:** 480 บาท (acceptable)[^49]
***
## E) สิ่งที่อยากได้เป็นผลลัพธ์สุดท้าย
### 1) ตาราง Crosswalk: PDSS → หลักฐาน → เจ้าของงาน → แหล่งข้อมูล
| **PDSS หมวด/ข้อกำหนด** | **หลักฐาน/เอกสารที่ต้องมี** | **เจ้าของงาน** | **แหล่งข้อมูล** |
| :-- | :-- | :-- | :-- |
| **1. การจัดการกระบวนการ (Process Management)** | | | |
| 1.1 มีการวิเคราะห์กระบวนการครอบคลุม Value Stream | - Care Pathway Flowchart (ตั้งแต่ access → discharge → follow-up)
- Process Map พร้อม timeline แต่ละขั้นตอน | Program Director + Multidisciplinary Team | ประชุมทีม + แฟ้มเอกสาร |
| 1.2 มีข้อกำหนดสำคัญสอดคล้องกับผู้รับบริการ | - Patient Journey Mapping
- Voice of Customer (VOC) survey results
- Patient satisfaction data | Quality Officer + Counselors | แบบสำรวจความพึงพอใจ, Focus group |
| 1.3 มี Clinical Practice Guideline | - CPG สำหรับ MUD without SMI (ฉบับโรงพยาบาล)
- อ้างอิง SAMHSA TIP 33, ASAM Guideline, WHO/UNODC Standards | Addiction Medicine Physician + Psychiatrist | เวบไซต์โรงพยาบาล, แฟ้มเอกสาร |
| 1.4 มีเกณฑ์ Admission/Discharge/Referral ชัดเจน | - Inclusion/Exclusion Criteria
- Emergency Referral Criteria
- Psychiatric Referral Criteria | Addiction Physician + Clinical Team | CPG, Protocol Documents |
| 1.5 มีเครื่องมือประเมินมาตรฐาน | - ASSIST form
- DAST-10 form
- DSM-5 Stimulant Use Disorder Checklist
- Stage of Change Assessment
- Risk Assessment forms (Suicide, Violence) | Psychologist + Counselor | แฟ้มแบบฟอร์ม, HOSxP templates |
| 1.6 มีแผนการรักษารายบุคคล | - Individualized Treatment Plan Template
- ตัวอย่าง 10 charts | Counselor + Nurse | เวชระเบียน, HOSxP |
| 1.7 มี Evidence-Based Interventions | - SOP สำหรับ CM, Matrix Model, CBT, CRA, MI
- Training materials
- Session outlines | Psychologist + Counselor | แฟ้มฝึกอบรม, Clinical protocols |
| 1.8 มีระบบติดตามและประเมินผล | - Follow-up protocol
- UDS schedule
- Outcome measurement forms | Case Manager + Nurse | HOSxP, Lab system |
| **2. ผลลัพธ์ (Outcome)** | | | |
| 2.1 มี Dashboard KPI | - KPI Dashboard (12 ตัวชี้วัด: Structure, Process, Outcome, Balancing)
- รายงานรายเดือน/ไตรมาส | Quality Officer + Data Analyst | HOSxP, 43 แฟ้ม, HDC, Dashboard software |
| 2.2 Retention Rate ดีและมีแนวโน้มดีขึ้น | - Retention rate report (3 months, 6 months, 12 months)
- Trend analysis graph | Program Director + Quality Officer | HOSxP Appointment/Encounter data |
| 2.3 Abstinence Rate ดีและมีแนวโน้มดีขึ้น | - Abstinence rate report (point prevalence, continuous ≥4 weeks)
- Trend analysis | Clinical Team + Lab | Lab System (43 แฟ้ม) UDS results |
| 2.4 มีการเทียบเคียง (Benchmarking) | - Benchmark comparison table (โรงพยาบาล vs international/national standards)
- Gap analysis | Quality Officer | Literature review + ข้อมูล HOSxP |
| 2.5 Reduction in Harm/Risk Behaviors | - Days of use reduction data
- HIV/HBV/HCV screening uptake
- Condom use, needle sharing reduction (ถ้ามี IDU) | Counselor + Nurse | แบบประเมิน, HOSxP |
| 2.6 Patient Satisfaction สูง | - Patient satisfaction score ≥80%
- Family satisfaction score ≥80% | Quality Officer | แบบสอบถามความพึงพอใจ |
| **3. CQI (Continuous Quality Improvement)** | | | |
| 3.1 มีโครงการ CQI/PDSA อย่างน้อย 3 โครงการ/ปี | - PDSA Project Reports (ตัวอย่าง 3 โครงการที่เสนอ)
1. เพิ่ม TIR
2. ลด Dropout
3. เพิ่ม Abstinence ด้วย CM
- ตัวชี้วัดก่อน-หลัง | CQI Committee + Clinical Team | รายงานโครงการ CQI |
| 3.2 มีการ Medical Record Audit | - Audit Plan (concurrent + retrospective)
- Audit Checklist
- Audit Reports รายเดือน
- Action Plan จาก findings | Clinical Audit Committee | เวชระเบียนสุ่ม, Audit database |
| 3.3 มีการทบทวนเวชระเบียนและให้ feedback | - Medical Record Review Summary
- Feedback reports to clinicians | Senior Clinician + Nurse Manager | Audit reports |
| 3.4 มีการใช้ข้อมูลเพื่อปรับปรุง | - ตัวอย่าง Action Plans จาก KPI ที่ไม่บรรลุเป้าหมาย
- PDSA cycles | CQI Committee | รายงาน CQI, ประชุมทีม |
| 3.5 มีการแชร์ความรู้/Best Practice | - การนำเสนอในที่ประชุม (conference proceedings)
- บทความตีพิมพ์ (ถ้ามี)
- Training sessions for other hospitals | Program Director + Team | เอกสารการประชุม, Publications |
| **4. มาตรฐานคุณภาพ (Quality Standards ตาม HA)** | | | |
| 4.1 HA ประเด็นที่ II-1: การบริหารความเสี่ยงและความปลอดภัย | - Risk Register (ระบุความเสี่ยง 7 ด้าน: Medication, Violence, Suicide, Medical complications, Confidentiality, Referral, Relapse)
- Risk Management Plan
- Incident Report System | Risk Management Committee | Incident database, Risk register |
| 4.2 HA ประเด็นที่ II-2: การกำกับดูแลด้านวิชาชีพ | - Training Matrix (บุคลากรทุกคนผ่านการอบรม)
- ใบประกาศนียบัตร (MI, CBT, CM, Addiction Medicine)
- Job Descriptions + RACI Matrix | HR + Program Director | HR database, Training records |
| 4.3 HA ประเด็นที่ II-3: สิ่งแวดล้อมในการดูแลผู้ป่วย | - Facility Assessment (ห้องปลอดภัย, ไม่มีวัตถุอันตราย)
- Safety rounds checklist | Facilities Manager + Nurse Manager | Facility inspection reports |
| 4.4 HA ประเด็นที่ II-4: การป้องกันและควบคุมการติดเชื้อ | - Infection Control Protocol (UDS collection, blood-borne pathogen precautions)
- HIV/HBV/HCV screening program | Infection Control Nurse | IC reports, Screening data |
| 4.5 HA ประเด็นที่ III-1: การดูแลผู้ป่วย (Patient Care Processes) | - Patient Care Pathway เต็มรูปแบบ
- ตัวอย่าง case studies 5-10 ราย แสดงการดำเนินการตาม pathway | Clinical Team | เวชระเบียนตัวอย่าง |
| 4.6 HA ประเด็นที่ III-2: การให้ข้อมูลและการศึกษาแก่ผู้ป่วย | - Patient Education Materials (เอกสารภาษาไทยเข้าใจง่าย)
- ตัวอย่าง: MUD คืออะไร, วิธีรับมือ craving, Relapse prevention
- ประเมินความเข้าใจผู้ป่วย | Health Educator + Nurse | เอกสารให้ความรู้, แบบประเมินความเข้าใจ |
| 4.7 HA ประเด็นที่ III-3: สิทธิและหน้าที่ของผู้ป่วย | - Informed Consent Forms
- Patient Rights \& Responsibilities poster/brochure
- Confidentiality Agreement | Nurse + Counselor | เอกสารสิทธิผู้ป่วย, Consent forms |
| 4.8 HA ประเด็นที่ III-4: การจำหน่ายและการดูแลต่อเนื่อง | - Discharge Planning Checklist
- Discharge Summary (ส่งภายใน 48 ชม.)
- Follow-up Appointment card
- Community Linkage MOUs | Case Manager + Social Worker | Discharge summaries, MOU documents |
| 4.9 HA ประเด็นที่ IV-1: ความพึงพอใจและข้อร้องเรียน | - Patient Satisfaction Survey Results
- Complaint Log + Resolution Reports | Quality Officer | แบบสำรวจ, Complaint database |
| 4.10 HA ประเด็นที่ IV-2: การมีส่วนร่วมของผู้ป่วยและครอบครัว | - Family Education Program outline
- Family Therapy session logs
- ตัวอย่าง Family Treatment Plan | Family Therapist | Session logs, Treatment plans |
***
### 2) Flow Chart Care Pathway (ตัวหนังสือ)
```
[1. เข้าถึงบริการ (Access)]
├─ สมัครใจ: สายด่วน 1165, Walk-in OPD
├─ ส่งต่อจากชุมชน: PCT, รพ.สต., อสม.
├─ ส่งต่อจากยุติธรรม: ศูนย์คัดกรอง (ตาม พ.ร.บ.ยาเสพติด 2564) / สายด่วนยาเสพติด 1165 (สบยช.)
└─ Emergency: ER (Intoxication/Withdrawal)
↓
[2. Pre-Admission (1-2 ชั่วโมง)]
├─ ให้ข้อมูลขั้นตอนการบำบัด
├─ ประเมินความพร้อมผู้ป่วย/ครอบครัว
└─ Motivational Enhancement
↓
[3. Screening & Assessment]
├─ Screening: ASSIST (cut-off ≥3-4), DAST-10 (cut-off ≥6)
│ └─ ถ้า Negative/Low Risk → Brief Intervention + ติดตาม
│ └─ ถ้า Moderate-High Risk → ประเมินต่อ
├─ Comprehensive Assessment:
│ ├─ DSM-5 Stimulant Use Disorder Checklist
│ ├─ Medical History & Physical Exam
│ ├─ Psychiatric Screening (แยกโรคจิตเวช)
│ ├─ Stage of Change
│ ├─ ASAM Dimensions 1-6
│ └─ Risk Assessment (Suicide, Violence, Medical)
│ ↓
│ [ตรวจสอบ Exclusion Criteria]
│ ├─ Acute Psychosis → ส่ง Psychiatrist
│ ├─ Severe Suicidal/Homicidal → ส่ง Psychiatric Emergency
│ ├─ Severe Agitation → ส่ง Psychiatric Ward
│ ├─ Medical Emergency → ส่ง ER/ICU
│ └─ SMI ร่วม → ส่ง Psychiatric Clinic
│ ↓
│ ถ้า No Exclusion → ต่อขั้นตอนถัดไป
↓
[4. Treatment Planning]
├─ Individualized Treatment Plan (ภายใน 7 วัน)
│ ├─ Treatment Goals (abstinence/harm reduction)
│ ├─ Psychosocial Interventions (CM, Matrix, CBT, CRA, MI)
│ ├─ Medical Management (โรคร่วม, withdrawal)
│ ├─ Support Services (ที่พัก, งาน, legal)
│ ├─ Family Involvement
│ └─ Crisis Plan
├─ กำหนด Level of Care (ตาม ASAM)
│ ├─ Level 1: OPD (<9 hr/wk) → mild-moderate MUD, สิ่งแวดล้อมดี
│ ├─ Level 2.1: IOP (9-19 hr/wk) → moderate MUD
│ ├─ Level 2.5: Partial Hospital (20+ hr/wk) → severe MUD, ต้องการโครงสร้าง
│ ├─ Level 3: Residential/Inpatient → severe MUD, สิ่งแวดล้อมไม่ปลอดภัย
│ └─ Level 4: Medically Managed Inpatient → medical/psychiatric emergency
└─ Consent for Treatment
↓
[5. Treatment Implementation]
ตามระดับ Level of Care:
**Level 1 (OPD):**
├─ Individual Counseling (สัปดาห์ละ 1-2 sessions)
├─ Group Therapy (สัปดาห์ละ 1 session)
├─ UDS (เดือนละ 2-4 ครั้ง)
└─ Medical follow-up (เดือนละ 1 ครั้ง)
**Level 2.1-2.5 (IOP/Partial):**
├─ Matrix Model Program (16 สัปดาห์):
│ ├─ Individual Therapy (3 sessions รวม)
│ ├─ Early Recovery Skills Group (8 sessions)
│ ├─ Relapse Prevention Group (32 sessions, 2x/week)
│ ├─ Family Education (12 sessions)
│ └─ Social Support Group (36 sessions, 3x/week)
├─ Contingency Management (ถ้ามี):
│ ├─ UDS 2-3 times/week
│ ├─ Negative UDS → Prize draws
│ └─ Escalating rewards for consecutive abstinence
├─ CBT/MI/CRA sessions
└─ UDS + Breath test (weekly)
**Level 3 (Residential/Inpatient):**
├─ Phase 1: Detoxification (7-14 วัน)
│ ├─ Medical monitoring (vital signs q4-6h)
│ ├─ Symptomatic treatment (agitation, insomnia, depression)
│ ├─ Psychiatric consult (ถ้ามี toxic psychosis)
│ └─ Stabilization
├─ Phase 2: Rehabilitation (21-60 วัน)
│ ├─ Individual/Group counseling (daily)
│ ├─ Life skills training
│ ├─ Occupational therapy
│ ├─ Family therapy
│ └─ Relapse prevention education
└─ Phase 3: Transition Planning (7 วัน)
├─ Discharge planning
├─ Community linkage
└─ Aftercare arrangement
↓
[6. Monitoring & Adjustment]
├─ Weekly Multidisciplinary Team Meeting (case review)
├─ Reassessment ทุก 30 วัน (ASAM criteria)
├─ ปรับ Level of Care ตามความก้าวหน้า:
│ ├─ Step Down: ถ้าดีขึ้น → ลดความเข้มข้น
│ ├─ Step Up: ถ้าแย่ลง/relapse → เพิ่มความเข้มข้น
│ └─ Continue: ถ้ายังต้องการระดับเดิม
├─ Adverse Event Monitoring & Reporting
└─ Crisis Intervention (เมื่อจำเป็น)
↓
[7. Discharge]
├─ Discharge Criteria Met:
│ ├─ บรรลุเป้าหมายตามแผน
│ ├─ UDS negative ติดต่อกัน 2-4 สัปดาห์
│ ├─ Coping skills เพียงพอ
│ ├─ สิ่งแวดล้อมพร้อม
│ └─ มีแผน Aftercare
├─ Discharge Planning (เริ่มตั้งแต่วันแรก):
│ ├─ ประเมินความต้องการหลังจำหน่าย
│ ├─ ฝึกทักษะ Self-care
│ ├─ จัดหา Community Resources
│ ├─ ให้ข้อมูล/เอกสาร
│ └─ นัดหมายติดตาม
├─ Discharge Summary (ส่งภายใน 48 ชม.)
└─ Relapse Prevention Plan (เป็นลายลักษณ์อักษร)
↓
[8. Follow-up & Continuing Care]
├─ Follow-up Schedule:
│ ├─ เดือนที่ 1: สัปดาห์ละ 1 ครั้ง
│ ├─ เดือนที่ 2-3: เดือนละ 2 ครั้ง
│ └─ เดือนที่ 4-12: เดือนละ 1 ครั้ง
├─ Continuing Interventions:
│ ├─ Relapse Prevention Counseling
│ ├─ UDS (random)
│ ├─ Support Group (peer support, 12-step)
│ └─ Booster Sessions (CBT/MI)
├─ Monitoring:
│ ├─ Self-report days of use
│ ├─ ASSIST/DAST-10 repeated
│ ├─ Craving assessment
│ └─ Functional outcomes (work, housing, legal)
├─ Re-engagement (ถ้า relapse):
│ ├─ Rapid access กลับเข้าบำบัด
│ ├─ ไม่ punitive
│ └─ Assess need for higher level of care
└─ Long-term Recovery Support:
├─ Community-based treatment (CBTx)
├─ Vocational rehabilitation
├─ Recovery residence (ถ้าต้องการ)
└─ Level 1.0 Long-term Monitoring (ASAM)
↓
[9. Outcome Measurement & CQI]
├─ Collect KPI Data:
│ ├─ Retention (3, 6, 12 months)
│ ├─ Abstinence (point prevalence, continuous ≥4 weeks)
│ ├─ Harm reduction (days of use, quantity)
│ ├─ Functional outcomes
│ └─ Satisfaction
├─ Dashboard Reporting (monthly/quarterly)
├─ Benchmarking
├─ CQI Projects (PDSA cycles)
└─ Continuous Improvement
```
***
### 3) Checklist แฟ้ม PDSC (แบ่งเป็นโฟลเดอร์/ไฟล์)
**โฟลเดอร์หลัก: PDSC_MUD_NoSMI_RoiEt_Hospital**
***
**โฟลเดอร์ย่อย 1: นโยบายและแนวทาง (Policy \& Guidelines)**
- [ ] 1.1_นโยบายโรงพยาบาลด้านการดูแลผู้ป่วยยาเสพติด.pdf
- [ ] 1.2_CPG_MUD_without_SMI_ฉบับโรงพยาบาลร้อยเอ็ด.pdf
- [ ] 1.3_Care_Pathway_Flowchart_MUD.pdf
- [ ] 1.4_Admission_Criteria_MUD.pdf
- [ ] 1.5_Discharge_Criteria_MUD.pdf
- [ ] 1.6_Emergency_Referral_Protocol.pdf
- [ ] 1.7_Psychiatric_Referral_Protocol.pdf
- [ ] 1.8_Reference_Guidelines (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] SAMHSA_TIP33_Stimulant_Use_Disorders.pdf
- [ ] ASAM_Guideline_Stimulant_Use_Disorder_2021.pdf
- [ ] WHO_UNODC_International_Standards_2020.pdf
- [ ] กรมสุขภาพจิต_แนวทางบำบัดยาเสพติด.pdf
***
**โฟลเดอร์ย่อย 2: เครื่องมือประเมิน (Assessment Tools)**
- [ ] 2.1_ASSIST_Form_Thai.pdf
- [ ] 2.2_DAST-10_Form_Thai.pdf
- [ ] 2.3_DSM-5_Stimulant_Use_Disorder_Checklist.pdf
- [ ] 2.4_Stage_of_Change_Assessment.pdf
- [ ] 2.5_Suicide_Risk_Assessment (PHQ-9 หรือ Columbia).pdf
- [ ] 2.6_Violence_Risk_Assessment (OAS, VESA).pdf
- [ ] 2.7_Medical_Complications_Screening_Checklist.pdf
- [ ] 2.8_ASAM_Dimensions_Assessment_Form.pdf
- [ ] 2.9_Family_Social_Environment_Assessment.pdf
***
**โฟลเดอร์ย่อย 3: แผนการรักษาและบันทึก (Treatment Plans \& Records)**
- [ ] 3.1_Individualized_Treatment_Plan_Template.pdf
- [ ] 3.2_ตัวอย่าง_Treatment_Plans_10_cases (โฟลเดอร์ย่อย - เก็บ de-identified charts)
- [ ] 3.3_Individual_Counseling_Session_Note_Template.pdf
- [ ] 3.4_Group_Therapy_Session_Note_Template.pdf
- [ ] 3.5_Contingency_Management_Log_Sheet.pdf
- [ ] 3.6_Matrix_Model_Session_Attendance_Tracker.xlsx
- [ ] 3.7_CBT_Session_Worksheet_Examples.pdf
- [ ] 3.8_MI_Session_Guide.pdf
- [ ] 3.9_Family_Therapy_Session_Notes.pdf
***
**โฟลเดอร์ย่อย 4: การติดตามและประเมินผล (Monitoring \& Outcome)**
- [ ] 4.1_Follow-up_Protocol_MUD.pdf
- [ ] 4.2_Follow-up_Form_Template.pdf
- [ ] 4.3_UDS_Schedule_and_Tracking_Sheet.xlsx
- [ ] 4.4_ตัวอย่าง_UDS_Results_Summary_Report.pdf
- [ ] 4.5_Patient_Satisfaction_Survey_Form.pdf
- [ ] 4.6_Family_Satisfaction_Survey_Form.pdf
- [ ] 4.7_Relapse_Prevention_Plan_Template.pdf
- [ ] 4.8_Discharge_Summary_Template.pdf
***
**โฟลเดอร์ย่อย 5: ตัวชี้วัดและรายงาน (KPI \& Reports)**
- [ ] 5.1_KPI_Dashboard_MUD_Program (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] Dashboard_Overview_Monthly.xlsx
- [ ] S1_Staff_Patient_Ratio_Report.pdf
- [ ] S2_Assessment_Completeness_Report.pdf
- [ ] P1_Treatment_Initiation_Rate_Report.pdf
- [ ] P2_Treatment_Engagement_Rate_Report.pdf
- [ ] P3_UDS_Frequency_Report.pdf
- [ ] P4_Treatment_Plan_Completion_Report.pdf
- [ ] O1_Retention_3months_Report.pdf
- [ ] O2_Retention_6months_Report.pdf
- [ ] O3_Abstinence_Point_Prevalence_Report.pdf
- [ ] O4_Continuous_Abstinence_4weeks_Report.pdf
- [ ] B1_Dropout_Rate_Report.pdf
- [ ] B2_Adverse_Events_Report.pdf
- [ ] 5.2_Trend_Analysis_Graphs (โฟลเดอร์ย่อย - กราฟแนวโน้มรายไตรมาส)
- [ ] 5.3_Benchmarking_Comparison_Table.pdf
- [ ] 5.4_Quarterly_Program_Summary_Report.pdf
- [ ] 5.5_Annual_Program_Report.pdf
***
**โฟลเดอร์ย่อย 6: CQI และ PDSA Projects**
- [ ] 6.1_CQI_Project_1_Increase_TIR (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] Project_Proposal.pdf
- [ ] PDSA_Cycle_Documentation.pdf
- [ ] Pre-Post_Data_Analysis.xlsx
- [ ] Final_Report_and_Lessons_Learned.pdf
- [ ] 6.2_CQI_Project_2_Reduce_Dropout (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] Project_Proposal.pdf
- [ ] PDSA_Cycle_Documentation.pdf
- [ ] Pre-Post_Data_Analysis.xlsx
- [ ] Final_Report_and_Lessons_Learned.pdf
- [ ] 6.3_CQI_Project_3_Increase_Abstinence_CM (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] Project_Proposal.pdf
- [ ] CM_Protocol_and_SOP.pdf
- [ ] PDSA_Cycle_Documentation.pdf
- [ ] Pre-Post_Data_Analysis.xlsx
- [ ] Cost-Effectiveness_Analysis.xlsx
- [ ] Final_Report_and_Lessons_Learned.pdf
- [ ] 6.4_Medical_Record_Audit (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] Audit_Plan_2025.pdf
- [ ] Audit_Checklist.pdf
- [ ] Monthly_Audit_Reports (โฟลเดอร์ย่อย - 12 รายงาน)
- [ ] Audit_Summary_and_Action_Plans.pdf
***
**โฟลเดอร์ย่อย 7: Clinical Governance \& Risk Management**
- [ ] 7.1_Risk_Register_MUD_Program.xlsx
- [ ] 7.2_Risk_Management_Plan (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] Medication_Safety_Protocol.pdf
- [ ] Violence_Aggression_Management_Protocol.pdf
- [ ] Suicide_Self-Harm_Prevention_Protocol.pdf
- [ ] Medical_Complications_Emergency_Protocol.pdf
- [ ] Confidentiality_Privacy_Policy.pdf
- [ ] Referral_Continuity_Protocol.pdf
- [ ] Relapse_Management_Protocol.pdf
- [ ] 7.3_Incident_Reports (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] Incident_Report_Form_Template.pdf
- [ ] Incident_Log_2025.xlsx
- [ ] Root_Cause_Analysis_Examples.pdf
- [ ] Corrective_Action_Plans.pdf
- [ ] 7.4_Multidisciplinary_Team_Meeting_Minutes (โฟลเดอร์ย่อย - รายสัปดาห์)
- [ ] 7.5_Clinical_Audit_Committee_Meeting_Minutes (โฟลเดอร์ย่อย - รายเดือน)
- [ ] 7.6_CQI_Committee_Meeting_Minutes (โฟลเดอร์ย่อย - รายไตรมาส)
***
**โฟลเดอร์ย่อย 8: บุคลากรและการฝึกอบรม (Staffing \& Training)**
- [ ] 8.1_Organizational_Chart_MUD_Program.pdf
- [ ] 8.2_RACI_Matrix.pdf
- [ ] 8.3_Job_Descriptions (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] JD_Program_Director.pdf
- [ ] JD_Addiction_Medicine_Physician.pdf
- [ ] JD_Psychiatrist.pdf
- [ ] JD_Clinical_Psychologist.pdf
- [ ] JD_Addiction_Counselor.pdf
- [ ] JD_Psychiatric_Nurse.pdf
- [ ] JD_Social_Worker.pdf
- [ ] JD_Pharmacist.pdf
- [ ] JD_Occupational_Therapist.pdf
- [ ] 8.4_Training_Matrix_2025.xlsx
- [ ] 8.5_Training_Certificates (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] MI_Training_Certificates
- [ ] CBT_Training_Certificates
- [ ] CM_Training_Certificates
- [ ] Addiction_Medicine_Certificates
- [ ] Matrix_Model_Training_Certificates
- [ ] 8.6_Training_Materials (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] MI_Manual.pdf
- [ ] CBT_Workbook.pdf
- [ ] CM_Implementation_Guide.pdf
- [ ] Matrix_Model_Facilitator_Guide.pdf
- [ ] De-escalation_Training_Slides.pdf
***
**โฟลเดอร์ย่อย 9: Patient Education \& Communication**
- [ ] 9.1_Patient_Education_Materials (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] MUD_คืออะไร_ภาษาไทยเข้าใจง่าย.pdf
- [ ] วิธีรับมือ_Craving.pdf
- [ ] Relapse_Prevention_Tips.pdf
- [ ] สิทธิและหน้าที่ของผู้ป่วย.pdf
- [ ] ข้อมูลเกี่ยวกับ_Matrix_Model.pdf
- [ ] คำถามที่พบบ่อย_FAQ.pdf
- [ ] 9.2_Family_Education_Materials (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] เข้าใจ_MUD_สำหรับครอบครัว.pdf
- [ ] ครอบครัวจะช่วยได้อย่างไร.pdf
- [ ] สัญญาณเตือน_Relapse.pdf
- [ ] 9.3_Informed_Consent_Forms (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] Consent_for_Treatment.pdf
- [ ] Consent_for_UDS.pdf
- [ ] Consent_for_Information_Sharing.pdf
- [ ] Confidentiality_Agreement.pdf
- [ ] 9.4_Patient_Rights_and_Responsibilities_Poster.pdf
***
**โฟลเดอร์ย่อย 10: Community Linkage \& Aftercare**
- [ ] 10.1_Community_Resources_Directory.pdf
- [ ] 10.2_MOUs_with_Community_Partners (โฟลเดอร์ย่อย):
- [ ] MOU_PCT_RoiEt.pdf
- [ ] MOU_12-Step_Support_Groups.pdf
- [ ] MOU_Vocational_Training_Centers.pdf
- [ ] MOU_Housing_Support_Programs.pdf
- [ ] MOU_Legal_Aid_Organizations.pdf
- [ ] 10.3_CBTx_Community-Based_Treatment_Protocol.pdf
- [ ] 10.4_Recovery_Residence_Referral_Form.pdf
- [ ] 10.5_Justice_System_Coordination_Protocol (ศูนย์คัดกรอง/ศูนย์บูรณาการแจ้งเข้าบำบัด 1330 กด 67).pdf
***
**โฟลเดอร์ย่อย 11: Evidence of Compliance (หลักฐานการปฏิบัติจริง)**
- [ ] 11.1_Sample_Patient_Charts_De-identified (โฟลเดอร์ย่อย - 20 charts):
- แสดงการดำเนินการตาม pathway จริง
- ครบทุกขั้นตอน screening → treatment → discharge → follow-up
- [ ] 11.2_UDS_Reports_Summary (โฟลเดอร์ย่อย - 12 เดือน)
- [ ] 11.3_Attendance_Records_Matrix_Model_Cohorts.xlsx
- [ ] 11.4_CM_Prize_Distribution_Log.xlsx
- [ ] 11.5_Patient_Testimonials_and_Success_Stories (ถ้ามี consent)
- [ ] 11.6_Photos_of_Facilities_and_Activities (ไม่มีผู้ป่วยในภาพ)
***
**โฟลเดอร์ย่อย 12: Accreditation Documents**
- [ ] 12.1_HA_Certificate_Level_2_or_Higher.pdf
- [ ] 12.2_PDSS_Self-Assessment_Checklist_Completed.xlsx
- [ ] 12.3_PDSC_Application_Form.pdf
- [ ] 12.4_Executive_Summary_MUD_Program.pdf (สรุป 2-3 หน้า)
- [ ] 12.5_Gap_Analysis_and_Action_Plan.pdf
- [ ] 12.6_Timeline_for_PDSC_Submission.pdf
***
### 4) รายการ "ช่องว่าง (Gap)" ที่โรงพยาบาลไทยมักขาด + วิธีปิด Gap แบบทำได้จริงใน 3 เดือน
| **Gap ที่พบบ่อย** | **ผลกระทบ** | **วิธีปิด Gap (3 เดือน)** | **ผู้รับผิดชอบ** | **ทรัพยากรที่ต้องการ** |
| :-- | :-- | :-- | :-- | :-- |
| **1. ไม่มี Standardized Assessment Tools (ASSIST, DAST-10)** | ประเมินความรุนแรงไม่ได้ ส่งผลต่อ placement และ outcome measurement | **เดือนที่ 1:**
- ดาวน์โหลด ASSIST/DAST-10 แบบไทยจาก WHO/NIDA
- แปลและ validate กับทีม (ถ้ายังไม่มี)
- ทำเป็น template ใน HOSxP
**เดือนที่ 2:**
- ฝึกอบรมบุคลากรใช้เครื่องมือ (1 วัน)
- Pilot 20 cases
**เดือนที่ 3:**
- นำใช้จริง 100% ผู้ป่วยใหม่ | Psychologist + IT | - ไม่มีค่าใช้จ่าย (free tools)
- เวลาบุคลากร 1 วัน |
| **2. ขาด Evidence-Based Psychosocial Interventions (CM, Matrix, CBT)** | พึ่งพา "counseling" ทั่วไปที่ไม่มีโครงสร้าง ประสิทธิผลต่ำ | **เดือนที่ 1:**
- ศึกษา manual CM, Matrix, CBT จาก SAMHSA (ฟรี online)
- เลือก 1-2 modalities ที่เหมาะกับบริบท
**เดือนที่ 2:**
- Online training (SAMHSA eLearning, YouTube, Coursera)
- พัฒนา SOP + Session outlines เบื้องต้น
**เดือนที่ 3:**
- Pilot 10 ผู้ป่วยด้วย modality ที่เลือก
- ติดตาม outcome และปรับปรุง | Psychologist + Counselor | - Manual ฟรีจาก SAMHSA
- Online training (บางคอร์สฟรี)
- งบประมาณ CM prizes (ขอ CSR ~5,000 บาท/เดือน) |
| **3. ไม่มีระบบติดตาม Outcome (Retention, Abstinence)** | ไม่รู้ว่าการรักษาได้ผลหรือไม่ ไม่สามารถ improve | **เดือนที่ 1:**
- สร้าง Excel Dashboard เบื้องต้น (12 KPI)
- กำหนดนิยาม numerator/denominator ชัดเจน
**เดือนที่ 2:**
- Extract data จาก HOSxP (ใช้ SQL queries หรือ manual)
- คำนวณ baseline KPI
**เดือนที่ 3:**
- Update dashboard รายเดือน
- นำเสนอในประชุมทีม | Quality Officer + Data Analyst | - Excel (มีอยู่แล้ว)
- เวลา extract data 4-8 ชม./เดือน
- พิจารณา Power BI (ถ้ามีงบ) |
| **4. ขาด UDS routine และ frequency ไ | | | | |
[^1]: https://www.ha.or.th/EN/Contents/มาตรฐานเฉพาะระบบ-เฉพาะโรค
[^2]: https://backend.ha.or.th/fileupload/DOCUMENT/00150/1ce104b6-b91e-47de-9eb7-c46130872b90.pdf
[^3]: https://www.ha.or.th/TH/Contents/มาตรฐานเฉพาะระบบ-เฉพาะโรค
[^4]: https://www.ha.or.th/TH/Contents/ประเภทการรับรอง
[^5]: https://www.rama.mahidol.ac.th/cancer_center/sites/default/files/public/pdf/DSC/disease%20certify%20criteria%2014%20June%2022.pdf
[^6]: https://data.ha.or.th/dataset/04_0106-program-and-disease-specific-standards
[^7]: https://www.ha.or.th/TH/Downloads/เครื่องมือการรับรอง?CategoryID=73
[^8]: https://www.pmnidat.go.th/thai/downloads/research/67/pmnidat19-67.pdf
[^9]: https://www.rama.mahidol.ac.th/ramamental/sites/default/files/public/pdf/Amphetamine.pdf
[^10]: https://www.dmh-elibrary.org/items/show/1104
[^11]: https://ncmc.moph.go.th/home/upload/web_download/wpnrvtv5buow00088.pdf
[^12]: https://www.who.int/publications/i/item/international-standards-for-the-treatment-of-drug-use-disorders
[^13]: https://www.unodc.org/documents/drug-prevention-and-treatment/UNODC-WHO_International_Standards_Treatment_Drug_Use_Disorders_April_2020.pdf
[^14]: https://www.freestatesocialwork.com/articles/TreatmentforStimulantUseDisorders-BestPracticeGuidelinesCh1-5.pdf
[^15]: https://www.uclaisap.org/clinicalproviderquicktips/docs/Joe-Sepulveda/Final-Supporting-Materials/Guides/Manual-3_TIP35.pdf
[^16]: https://library.samhsa.gov/product/treatment-stimulant-use-disorders/pep20-06-01-001
[^17]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11105801/
[^18]: https://www.asam.org/quality-care/clinical-guidelines/stimulant-use-disorders
[^19]: https://tyrkk.go.th/new/wp-content/uploads/2024/10/พี่อ้อ_compressed.pdf
[^20]: https://www.pmnidat.go.th/thai/downloads/handbook/64/Emergency.pdf
[^22]: https://www.psychiatry.or.th/JOURNAL/60-1/07-Aungkun.pdf
[^23]: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/add.16138
[^24]: https://sajp.org.za/index.php/sajp/article/download/2109/3192
[^25]: https://creyos.com/questionnaires/dast-10
[^26]: https://greenspacehealth.com/en-us/drug-use-dast-10/
[^27]: https://www.ukat.co.uk/assessment/dast-10-questionnaire/
[^28]: https://oasas.ny.gov/system/files/documents/2019/11/drugabusescreeningtest-10_4-24-18.pdf
[^29]: https://americanaddictioncenters.org/rehab-guide/asam-criteria-levels-of-care
[^30]: https://www.asam.org/asam-criteria
[^31]: https://cod.pressbooks.pub/addictionscounseling/chapter/chapter-1/
[^32]: https://www.drugsandalcohol.ie/12321/1/clinicalgovernance0709.pdf
[^33]: https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5a821e3340f0b62305b92945/clinical_guidelines_2017.pdf
[^34]: https://www.leicspart.nhs.uk/wp-content/uploads/2023/05/Clinical-Risk-Assessment-and-Management-Policy-exp-April-26.pdf
[^35]: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38197836/
[^36]: https://www.recoveryanswers.org/resource/community-reinforcement-approach-cra/
[^37]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3860533/
[^38]: https://recovery.com/resources/matrix-model/
[^39]: https://rehabs.com/treatment/outpatient/matrix-model/
[^40]: https://woodedglen.com/matrix-model-stimulant-addiction/
[^41]: https://arkviewbh.com/programs/matrix-model/
[^42]: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10908003/
[^44]: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/dar.13853
[^45]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3696502/
[^46]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7252223/
[^47]: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33007699/
[^48]: https://library.samhsa.gov/sites/default/files/contingency-management-advisory-pep24-06-001.pdf
[^49]: https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/209292
[^50]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10787039/
[^51]: https://case.edu/socialwork/centerforebp/sites/default/files/2024-02/Matrix Model Summary -12-20-2023 Final.pdf
[^52]: https://red.library.usd.edu/honors-thesis/205/
[^53]: https://rightchoicerecoverynj.com/addiction/therapy/community-reinforcement-approach/
[^54]: https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2024.1229262/full
[^55]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10948604/
[^56]: https://www.ccsa.ca/sites/default/files/2019-04/CCSA-Community-Reinforcement-Approach-Summary-2017-en.pdf
[^58]: https://dbh.dc.gov/sites/default/files/dc/sites/dmh/page_content/attachments/Fact_Sheet_Provider_Performance_SUD_Treatment_Services_FY_2021.pdf
[^59]: https://www.frontiersin.org/journals/psychiatry/articles/10.3389/fpsyt.2023.1139307/full
[^60]: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376871624002989
[^61]: https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2776968
[^62]: https://www.hse.ie/eng/services/publications/mentalhealth/riskmanagementinmentalhealth.pdf
[^63]: https://sancussolutions.co.uk/wp-content/uploads/2023/08/3-CG-toolkit-for-controlled-drug-management.pdf
[^64]: https://www.mdpi.com/2227-9067/11/6/738/pdf?version=1718612712
[^65]: https://18.184.16.47/index.php/ijph/article/view/3207
[^66]: https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/2158244020982304
[^67]: https://www.ajtmh.org/downloadpdf/view/journals/tpmd/aop/article-10.4269-ajtmh.23-0848/article-10.4269-ajtmh.23-0848.pdf
[^68]: https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/pmr.2021.0003
[^69]: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/bkkmedj/article/download/217952/151026
[^70]: https://jogh.org/2023/jogh-13-03046
[^71]: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdfdirect/10.1002/jia2.25693
[^72]: https://www.qualitythestory.com/การประเมินรับรองเฉพาะโ/
[^73]: https://www.ha.or.th/EN/Contents/Certification type
[^74]: https://km.dmh.go.th/km/files/amphetamine-d.pdf
[^76]: https://dmh.go.th/news/view.asp?id=1214
[^77]: https://data.ha.or.th/dataset/?_tags_limit=0
[^78]: https://www.dms.go.th/backend/Content/Content_File/Publication/Attach/25660327155235PM_%E0%B8%84%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD--%E0%B8%96%E0%B8%AD%E0%B8%94%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AA%E0%B8%9A%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%A7%E0%B9%83%E0%B8%88%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%92%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%E0%B8%A0.pdf
[^79]: https://resourcecenter.thaihealth.or.th/assets/mediadol/download_dol/eac934b6-47f9-e711-80de-00155d84fa40/downloaded_file_20250810094134.pdf
[^80]: https://data.ha.or.th/organization/53bd52a0-f3fd-407c-97a0-61fabe79a45e?data_type=%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B8%A5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%9A%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99\&tags=%E0%B9%80%E0%B8%89%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%B0%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%84\&tags=pdsc\&tags=%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%90%E0%B8%B2%E0%B8%99+HA
[^81]: http://110.77.140.129/msmc/ha/images/HA/DSC/1. Disease Specific Certification DSC . . 27-11-62 MSMC SWU.pdf
[^82]: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02791072.2006.10400601
[^83]: https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0002937823014515
[^84]: https://formative.jmir.org/2023/1/e47516
[^85]: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/dar.13691
[^86]: https://link.springer.com/10.1007/s10461-022-03929-6
[^87]: https://jmedicalcasereports.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13256-022-03391-x
[^88]: https://doi.apa.org/doi/10.1037/pha0000574
[^89]: https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1551714425001107
[^90]: http://preprints.jmir.org/preprint/80808/accepted
[^91]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10360016/
[^92]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3725552/
[^93]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7919581/
[^94]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10936237/
[^95]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10939948/
[^96]: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0376871620304725
[^97]: https://aspe.hhs.gov/sites/default/files/documents/a0cc6fcdb2968be95f60bb1c2c94eb70/contingency-management-sub-treatment.pdf
[^98]: https://attcnetwork.org/wp-content/uploads/2024/04/CM-TASK-FORCE-REPORT_FINAL.pdf
[^99]: https://trialsjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13063-022-06278-w
[^100]: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/add.16365
[^101]: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00220426241252336
[^102]: https://intjem.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12245-024-00616-2
[^103]: https://publications.aap.org/aapbooks/book/460/chapter/5799768/Screening-and-Brief-Intervention-for-Alcohol-and
[^104]: https://xlink.rsc.org/?DOI=D2AY00940D
[^105]: https://link.springer.com/10.1007/s12272-020-01259-6
[^106]: https://link.springer.com/10.1007/s11469-023-01163-2
[^107]: https://journals.lww.com/01720610-201810000-00009
[^108]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10784206/
[^109]: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdfdirect/10.1111/add.16365
[^110]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2911954/
[^111]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10977063/
[^112]: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdfdirect/10.1111/add.16138
[^113]: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyt.2023.1302994/pdf?isPublishedV2=False
[^114]: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1752261/
[^115]: https://paihdelinkki.fi/wp-content/uploads/sites/3/2024/09/1.-DAST-Guide-2023.pdf
[^116]: https://www.unaids.org/sites/default/files/sub_landing/idu_target_setting_guide_en.pdf
[^117]: https://www.wicourts.gov/courts/programs/problemsolving/docs/treatstimdisorder.pdf
[^118]: https://www.unodc.org/documents/drug-prevention-and-treatment/Treatment_of_PSUD_for_website_24.05.19.pdf
[^119]: https://www.health.wa.gov.au/~/media/Corp/Documents/Health-for/Walk-With-Me/8-DAST-10-Pamphlet.PDF
[^120]: https://www.samhsa.gov/resource/ebp/treatment-stimulant-use-disorders
[^121]: https://unaids-ap.org/wp-content/uploads/2022/01/booklet-2-12th-jan-2022.pdf
[^122]: https://www.who.int/initiatives/joint-unodc-who-programme-on-drug-dependence-treatment-and-care