# CPG: การวินิจฉัยและดูแลเด็กและวัยรุ่นโรคสมาธิสั้น (ADHD)

> **กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด (PCT จิตเวช) โรงพยาบาลร้อยเอ็ด** — แนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline)

| รายการ | รายละเอียด |
|---|---|
| **รหัสเอกสาร** | CPG-PCT-PSY-011 |
| **ฉบับที่ / วันบังคับใช้** | 1 / (รออนุมัติ) |
| **ทบทวนถัดไป** | ภายใน 2 ปี |
| **ขอบเขต** | คลินิกสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่น · คลินิกจิตเวช (OPD) |
| **อ้างอิงหลัก** | AAP 2019, NICE NG87, Maudsley, ราชวิทยาลัยจิตแพทย์ฯ, กรมสุขภาพจิต (SNAP-IV) |

โรคสมาธิสั้นเป็นกลุ่มโรคอันดับต้นของผู้ป่วยนอก กลุ่มงานมีผลงานการเข้าถึงบริการเด็กสมาธิสั้นเป็นอันดับ 1 ของเขตสุขภาพที่ 7 การวินิจฉัย/รักษาแต่เนิ่น ๆ ร่วมการปรับพฤติกรรมและความร่วมมือของผู้ปกครอง/โรงเรียน ช่วยพัฒนาการเรียนและคุณภาพชีวิต

## 1. วัตถุประสงค์และขอบเขต

- คัดกรองและวินิจฉัย ADHD ตามมาตรฐาน (SNAP-IV + DSM-5)
- ให้การรักษาด้วยยาและการปรับพฤติกรรมที่เหมาะสมตามบัญชีโรงพยาบาล
- ติดตามการตอบสนอง การเจริญเติบโต และผลข้างเคียง; เชื่อมโรงเรียน/เครือข่าย

## 2. การวินิจฉัย

วินิจฉัยตาม **DSM-5**: อาการขาดสมาธิ และ/หรือ ซน-หุนหันพลันแล่น ≥ 6 เดือน, เริ่มก่อนอายุ 12 ปี, ปรากฏ ≥ 2 สถานการณ์ (บ้าน/โรงเรียน), กระทบการเรียน/สังคม

- ใช้ **SNAP-IV** เก็บข้อมูลจากหลายแหล่ง (**ผู้ปกครอง + ครู**)
- ประเมินโรคร่วม: บกพร่องการเรียนรู้ (LD), ออทิสติก, ซึมเศร้า/วิตกกังวล, ปัญหาพฤติกรรม

## 3. การรักษา

### 3.1 การปรับพฤติกรรม (อันดับแรกในเด็กเล็ก; ใช้ร่วมยาในเด็กโต)

โปรแกรมฝึกผู้ปกครอง (parent training) ของกลุ่มงาน, การจัดการพฤติกรรมที่บ้าน/โรงเรียน, ปรับสภาพแวดล้อมการเรียน — เป็นพื้นฐานของการดูแลทุกราย

### 3.2 ยา (บัญชี รพ.ร้อยเอ็ด)

| ยา | ขนาด/รูปแบบ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| **Methylphenidate ออกฤทธิ์สั้น (IR)** | 10 มก. เริ่ม 5–10 มก. เช้า/กลางวัน ปรับขึ้น | **ยากระตุ้นอันดับแรก** (เด็ก ≥ 5–6 ปี) |
| **Methylphenidate ออกฤทธิ์นาน** | LA 20 มก. / Concerta 27–36 มก. วันละครั้ง | สะดวก ลดการให้ยาที่โรงเรียน |
| **Atomoxetine** | 18–25 มก. (ปรับตามน้ำหนัก) | ยาไม่กระตุ้น — ทางเลือกเมื่อทนยา/ไม่ตอบสนองยากระตุ้น |

ติดตามก่อน/ระหว่างใช้ยา: **น้ำหนัก-ส่วนสูง (การเจริญเติบโต), ชีพจร-ความดันโลหิต, การกินอาหาร/การนอน, อารมณ์**

## 4. การติดตามและการประสานเครือข่าย

ติดตาม SNAP-IV ซ้ำและผลข้างเคียงเป็นระยะ; ประสานครู/โรงเรียน; สร้างเครือข่ายคัดกรอง-ดูแลต่อเนื่องในสถานศึกษา และเป็นพี่เลี้ยง รพช.

## 5. ตัวชี้วัดคุณภาพ (KPI)

| ตัวชี้วัด | เป้าหมาย |
|---|---|
| อัตราการเข้าถึงบริการเด็กสมาธิสั้น | ≥ ร้อยละ 35 |
| ผู้ปกครองได้รับโปรแกรมปรับพฤติกรรม | เพิ่มขึ้น |
| การติดตามการเจริญเติบโต/ผลข้างเคียงตามกำหนด | ≥ 90% |

## 6. แผนภูมิการดูแล

```mermaid
flowchart TD
  A["สงสัย ADHD → เก็บ SNAP-IV (ผู้ปกครอง + ครู)<br/>วินิจฉัย DSM-5 (≥6 เดือน, ≥2 สถานการณ์, ก่อนอายุ 12) + ประเมินโรคร่วม"] --> B{อายุ/ความรุนแรง}
  B -->|เด็กเล็ก / อาการน้อย| C["ปรับพฤติกรรม + ฝึกผู้ปกครอง + ประสานโรงเรียน<br/>พิจารณายาถ้าจำเป็น"]
  B -->|เด็กโต / กระทบมาก| D["Methylphenidate (IR/ออกฤทธิ์นาน)<br/>ทนยาไม่ได้/ไม่ตอบสนอง → Atomoxetine · ร่วมปรับพฤติกรรมเสมอ"]
  C --> E["ติดตาม SNAP-IV + การเจริญเติบโต/ผลข้างเคียง + ประสานโรงเรียน-เครือข่าย"]
  D --> E
```

## 7. เอกสารอ้างอิง

1. American Academy of Pediatrics. *Clinical Practice Guideline for the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of ADHD in Children and Adolescents.* 2019.
2. NICE. *Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (NG87).* 2018 (updated).
3. Taylor D, et al. *The Maudsley Prescribing Guidelines in Psychiatry.* 14th ed.
4. กรมสุขภาพจิต / ราชวิทยาลัยจิตแพทย์ฯ. แนวทางการดูแลเด็กสมาธิสั้น (SNAP-IV). 2565.
5. สรพ. มาตรฐาน HA v5; AACI Healthcare Standards v6.

## การอนุมัติเอกสาร

| ผู้จัดทำ | ผู้ทบทวน (เภสัชกร) | ผู้อนุมัติ |
|---|---|---|
| นพ.ธงชัย เสรีรัตน์ (ประธาน PCT จิตเวช) | ………………… | ผู้อำนวยการโรงพยาบาลร้อยเอ็ด |

---
*จัดทำเพื่อใช้ในกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลร้อยเอ็ด · เผยแพร่บน psychi.reh.drthongchai.org*