# CPG: การบำบัดผู้ติดสุราระยะต่อเนื่องและการป้องกันการติดซ้ำ (Alcohol Use Disorder)

> **กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด (PCT จิตเวช) โรงพยาบาลร้อยเอ็ด** — แนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline)

| รายการ | รายละเอียด |
|---|---|
| **รหัสเอกสาร** | CPG-PCT-PSY-016 |
| **ฉบับที่ / วันบังคับใช้** | 1 / (รออนุมัติ) |
| **ขอบเขต** | มินิธัญญารักษ์ · หอผู้ป่วยจิตเวช · คลินิกจิตเวช (OPD) |
| **อ้างอิงหลัก** | APA 2018, ASAM, WHO, สถาบันธัญญารักษ์/กรมการแพทย์ |

ต่อเนื่องจาก *CPG-002 (ถอนพิษสุรา)* สู่ระยะบำบัดฟื้นฟูและป้องกันการติดซ้ำ การติดสุราเป็นโรคเรื้อรังที่กลับเป็นซ้ำได้ การดูแลด้วยจิตสังคมร่วมยาและการดูแลต่อเนื่องในชุมชนช่วยเพิ่มการคงอยู่ในการบำบัดและลดการติดซ้ำ

## 1. การประเมิน

ประเมิน **AUDIT** และความรุนแรง, แรงจูงใจ (ระยะการเปลี่ยนแปลง), โรคร่วมจิตเวช (ซึมเศร้า/วิตกกังวล/**SI — 8Q**) และทางกาย (ตับ), ภาวะขาดวิตามิน (ให้ Thiamine/วิตามินบีต่อเนื่อง)

## 2. การบำบัด

### 2.1 จิตสังคม (หัวใจของการบำบัด)

Brief intervention, **Motivational Interviewing (MI)**, ชุมชนบำบัด/Matrix, กลุ่มช่วยเหลือ, ครอบครัวบำบัด, การจัดการสิ่งกระตุ้น/ทักษะปฏิเสธ

### 2.2 ยาป้องกันการติดซ้ำ (บัญชี รพ.)

| ยา | สถานะบัญชี | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| **Disulfiram** | ✓ มี (500 มก.) | ยาทำให้ไม่สบายเมื่อดื่มสุรา (aversive) — ใช้ในผู้สมัครใจ มีผู้กำกับการกินยา; ห้ามดื่มสุรา/ระวังตับ |
| **Topiramate** | ✓ มี (50 มก.) | ทางเลือก (off-label) ช่วยลดความอยากสุรา; ปรับขนาดทีละน้อย |
| **Naltrexone / Acamprosate** | ⛔ ไม่มีในบัญชี | ยา first-line สากลสำหรับลดการดื่ม/ป้องกันติดซ้ำ → **ควรเสนอขอเข้าบัญชี (PTC)** |
| Thiamine/วิตามินบี | ✓ มี | ให้ต่อเนื่องเพื่อป้องกันภาวะขาด |

## 3. การดูแลต่อเนื่องและการติดตาม

- วางแผนจำหน่ายและส่งต่อโปรแกรมฟื้นฟู (เชื่อม เฉียบพลัน → IMC → LTC มินิธัญญารักษ์)
- ติดตามต่อเนื่อง/เยี่ยมบ้าน, ประเมิน retention และการดื่มซ้ำ; **จัดการ lapse ทันที (ไม่ตีตรา)** เพื่อป้องกัน relapse เต็มรูป

## 4. ตัวชี้วัดคุณภาพ (KPI)

| ตัวชี้วัด | เป้าหมาย |
|---|---|
| อัตราการคงอยู่ในการบำบัด (Retention) | ≥ ร้อยละ 62 |
| ผู้ป่วยได้รับการบำบัดทางจิตสังคม/MI | ≥ 90% |
| ประเมิน AUDIT และ 8Q | ≥ 90% |

## 5. แผนภูมิการดูแล

```mermaid
flowchart TD
  A["หลังพ้นภาวะถอนพิษสุรา (CPG-002)<br/>ประเมิน AUDIT + แรงจูงใจ + โรคร่วม (8Q) + ตับ"] --> B["บำบัดจิตสังคม (หัวใจ): MI/ชุมชนบำบัด/ครอบครัว<br/>+ ยาป้องกันติดซ้ำ: Disulfiram (สมัครใจ)/Topiramate · ให้วิตามินต่อเนื่อง"]
  B --> C["ดูแลต่อเนื่อง (IMC/LTC/ชุมชน) + ติดตาม retention<br/>เยี่ยมบ้าน · ประเมินการดื่มซ้ำ · จัดการ lapse ทันที"]
```

## 6. เอกสารอ้างอิง

1. American Psychiatric Association. *Practice Guideline for the Pharmacological Treatment of Patients With Alcohol Use Disorder.* 2018.
2. ASAM / WHO mhGAP — Alcohol use disorders.
3. สถาบันธัญญารักษ์ / กรมการแพทย์. คู่มือบำบัดผู้ติดสุราและสารเสพติด. 2565.
4. สรพ. มาตรฐาน HA v5; AACI Healthcare Standards v6 (Std 12, Std 19).

## การอนุมัติเอกสาร

| ผู้จัดทำ | ผู้ทบทวน (เภสัชกร) | ผู้อนุมัติ |
|---|---|---|
| นพ.ธงชัย เสรีรัตน์ (ประธาน PCT จิตเวช) | ………………… | ผู้อำนวยการโรงพยาบาลร้อยเอ็ด |

---
*จัดทำเพื่อใช้ในกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลร้อยเอ็ด · เผยแพร่บน psychi.reh.drthongchai.org*