# CPG: การดูแลผู้ป่วยติดแอมเฟตามีน/เมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า/ไอซ์)

> **กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด (PCT จิตเวช) โรงพยาบาลร้อยเอ็ด** — แนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline)

| รายการ | รายละเอียด |
|---|---|
| **รหัสเอกสาร** | CPG-PCT-PSY-017 |
| **ฉบับที่ / วันบังคับใช้** | 1 / (รออนุมัติ) |
| **ทบทวนถัดไป** | ภายใน 2 ปี |
| **ขอบเขต** | มินิธัญญารักษ์ สวนพะยอม · หอผู้ป่วยจิตเวช · คลินิกจิตเวช (OPD) |
| **อ้างอิงหลัก** | ASAM, WHO, Matrix Model, สถาบันธัญญารักษ์/กรมการแพทย์, กรมสุขภาพจิต |

ผู้ใช้แอมเฟตามีน/เมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า/ไอซ์) เป็นกลุ่มผู้ป่วยที่พบมากที่สุดในพื้นที่จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นโรคติดเรื้อรังที่กลับเสพได้ การบำบัดเน้นจิตสังคมเป็นหลัก ร่วมการดูแลภาวะแทรกซ้อนทางจิตเวชและการดูแลต่อเนื่องแบบไร้รอยต่อ

> **แยกจาก:** *CPG โรคจิตจากสารกระตุ้น* (ภาวะโรคจิตเฉียบพลัน) และ *CPG ถอนพิษสุรา/สารเสพติด* (ระยะถอนพิษ) — ฉบับนี้เน้น "การบำบัดโรคติด (use disorder) ระยะต่อเนื่อง"

## 1. วัตถุประสงค์และขอบเขต

- ประเมินความรุนแรงของการใช้สารและโรคร่วมทางจิตเวช
- ให้การบำบัดทางจิตสังคมที่มีหลักฐาน และจัดการอาการร่วมด้วยยาตามบัญชีโรงพยาบาล
- เชื่อมการดูแลต่อเนื่อง (เฉียบพลัน → IMC → LTC) และระบบ SMI-V เพื่อลดการเสพซ้ำ/ก่อเหตุซ้ำ

## 2. การประเมิน

- ซักประวัติการใช้ (ชนิด/วิธี/ปริมาณ/ครั้งสุดท้าย), แบบคัดกรอง **ASSIST**, ตรวจปัสสาวะหาแอมเฟตามีน
- ประเมินโรคร่วมทางจิตเวช: โรคจิตจากสาร (*CPG-007*), ซึมเศร้า, **ความเสี่ยงฆ่าตัวตาย (8Q)** โดยเฉพาะช่วง crash
- ประเมินแรงจูงใจ (ระยะการเปลี่ยนแปลง) และภาวะถอน (*CPG-002*)

## 3. การบำบัด

### 3.1 จิตสังคม — หัวใจของการบำบัด (ไม่มียาเฉพาะที่รับรอง)

- **Matrix Model** (โปรแกรม 16 สัปดาห์) — แกนหลัก
- **Cognitive Behavioral Therapy (CBT) / Relapse Prevention** — ทักษะรับมือสิ่งกระตุ้น/ความอยาก
- **Contingency Management (CM)** — การให้แรงเสริมเมื่อผลปัสสาวะเป็นลบ (มีหลักฐานดีที่สุดในกลุ่มไม่ใช้ยา)
- **Motivational Interviewing (MI)**, ชุมชนบำบัด (เช่น "ชุมชนล้อมรักษ์"), ครอบครัวบำบัด

### 3.2 ยา (เสริม/ตามอาการ — บัญชี รพ.)

ยังไม่มียารักษาการติดแอมเฟตามีนโดยเฉพาะ; ใช้เสริมเพื่อจัดการอาการ:

| อาการ/วัตถุประสงค์ | ยา (บัญชี รพ.) |
|---|---|
| ลดความอยาก (off-label) | Topiramate / N-Acetylcysteine |
| นอนไม่หลับ | Trazodone / Quetiapine ขนาดต่ำ |
| ซึมเศร้า | Mirtazapine / Sertraline (ประเมิน SI ร่วม) |
| โรคจิตจากสาร | ดู *CPG-007* (Olanzapine/Quetiapine/Risperidone) |

### 3.3 การดูแลต่อเนื่อง

เชื่อมเส้นทางบำบัด เฉียบพลัน (หอผู้ป่วย) → ระยะกลาง IMC → ระยะยาว LTC ที่มินิธัญญารักษ์ ผ่านทะเบียนเคส; ติดตามต่อเนื่องในชุมชนด้วยร้อยเอ็ดโมเดล (SMI-V)

## 4. ตัวชี้วัดคุณภาพ (KPI)

| ตัวชี้วัด | เป้าหมาย |
|---|---|
| อัตราการคงอยู่ในการบำบัด (Retention) | เพิ่มขึ้น |
| ประเมิน 8Q ในผู้ป่วยทุกราย | ≥ 95% |
| ผู้ป่วย SMI-V ได้รับการติดตามต่อเนื่อง ไม่ก่อเหตุซ้ำ | ตามเป้าจังหวัด |

## 5. แผนภูมิการดูแล

```mermaid
flowchart TD
  A["ประเมิน: ASSIST + ปัสสาวะ + โรคร่วม (8Q/โรคจิต) + แรงจูงใจ"] --> B["จัดการภาวะถอน/โรคจิตเฉียบพลันถ้ามี<br/>(CPG-002 ถอนพิษ · CPG-007 โรคจิตจากสาร)"]
  B --> C["บำบัดจิตสังคม (หัวใจ): Matrix / CBT / Contingency Management / MI / ชุมชน-ครอบครัว<br/>± ยาเสริมตามอาการ (Topiramate/NAC/นอน/ซึมเศร้า)"]
  C --> D["ดูแลต่อเนื่อง เฉียบพลัน → IMC → LTC (มินิธัญญารักษ์) + SMI-V ชุมชน"]
  D --> E["ติดตาม retention · ป้องกันเสพซ้ำ · จัดการ lapse"]
```

## 6. เอกสารอ้างอิง

1. Systematic Review & Network Meta-analysis: *Management of Amphetamine and Methamphetamine Use Disorders.* 2024.
2. ASAM / WHO mhGAP — Stimulant use disorders.
3. Rawson RA, et al. *The Matrix Model.* / Contingency Management (Roll JM, et al. Am J Psychiatry).
4. สถาบันธัญญารักษ์ / กรมการแพทย์. คู่มือการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติด. 2565; กรมสุขภาพจิต — SMI-V.
5. สรพ. มาตรฐาน HA v5; AACI Healthcare Standards v6 (Std 12, Std 19).

## การอนุมัติเอกสาร

| ผู้จัดทำ | ผู้ทบทวน (เภสัชกร) | ผู้อนุมัติ |
|---|---|---|
| นพ.ธงชัย เสรีรัตน์ (ประธาน PCT จิตเวช) | ………………… | ผู้อำนวยการโรงพยาบาลร้อยเอ็ด |

---
*จัดทำเพื่อใช้ในกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลร้อยเอ็ด · เผยแพร่บน psychi.reh.drthongchai.org*