# CPG: การดูแลผู้ป่วยติดกัญชา (Cannabis Use Disorder)

> **กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด (PCT จิตเวช) โรงพยาบาลร้อยเอ็ด** — แนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline)

| รายการ | รายละเอียด |
|---|---|
| **รหัสเอกสาร** | CPG-PCT-PSY-018 |
| **ฉบับที่ / วันบังคับใช้** | 1 / (รออนุมัติ) |
| **ทบทวนถัดไป** | ภายใน 2 ปี |
| **ขอบเขต** | คลินิกจิตเวช (OPD) · มินิธัญญารักษ์ · หอผู้ป่วยจิตเวช |
| **อ้างอิงหลัก** | VA/DoD 2021, APA, WHO, สถาบันธัญญารักษ์/กรมการแพทย์ |

หลังการเปลี่ยนแปลงสถานะของกัญชาในประเทศไทย พบผู้ใช้กัญชาเพิ่มขึ้นและบางรายเกิดภาวะติดและภาวะแทรกซ้อนทางจิตเวช การบำบัดเน้นจิตสังคมเป็นหลัก ร่วมการดูแลภาวะแทรกซ้อน

## 1. วัตถุประสงค์และขอบเขต

- ประเมินและวินิจฉัยภาวะติดกัญชา และคัดกรองภาวะแทรกซ้อนทางจิตเวช
- ให้การบำบัดทางจิตสังคมที่มีหลักฐาน และจัดการภาวะถอน/แทรกซ้อนอย่างเหมาะสม

## 2. การประเมิน

- ประวัติการใช้ (รูปแบบ/ความถี่/ปริมาณ), แบบคัดกรอง **ASSIST**
- คัดกรองภาวะแทรกซ้อน: โรคจิตจากกัญชา (cannabis-induced psychosis), วิตกกังวล/แพนิก, Cannabinoid Hyperemesis Syndrome (อาเจียนรุนแรงเป็นพัก ๆ), โรคร่วมจิตเวช

## 3. การบำบัด

### 3.1 จิตสังคม — หลักของการบำบัด (ไม่มียาเฉพาะที่รับรอง)

**MET + CBT** ร่วมกับ **Contingency Management (CM)** เป็นชุดที่มีหลักฐานดีที่สุด; ควรให้มากกว่า 4 ครั้งและนานกว่า 1 เดือน (brief intervention ได้ผลจำกัด); ครอบครัว/ชุมชนมีส่วนร่วม

### 3.2 การจัดการภาวะถอนกัญชา

อาการถอน (หงุดหงิด นอนไม่หลับ เบื่ออาหาร กระวนกระวาย) มัก **เริ่มภายใน 24 ชม. รุนแรงสุดวันที่ 2–6 และหายใน ~2 สัปดาห์** — ส่วนใหญ่ดูแลแบบประคับประคองเพียงพอ:

| อาการ | ยา (บัญชี รพ.) |
|---|---|
| นอนไม่หลับ | Trazodone / Mirtazapine / Quetiapine ขนาดต่ำ |
| วิตกกังวล/หงุดหงิด | Hydroxyzine (เลี่ยง benzo ระยะยาว) |

### 3.3 ภาวะแทรกซ้อน

โรคจิตจากกัญชา → antipsychotic (ดู *CPG-007/009*); วิตกกังวล → *CPG-014*; CHS → ดูแลภาวะขาดน้ำ/อาเจียน (Ondansetron) และแนะนำหยุดกัญชา

## 4. ตัวชี้วัดคุณภาพ (KPI)

| ตัวชี้วัด | เป้าหมาย |
|---|---|
| ผู้ป่วยได้รับการบำบัดทางจิตสังคม (MET/CBT) | ≥ 90% |
| คัดกรองภาวะแทรกซ้อนทางจิตเวช (รวม 8Q) | ≥ 90% |
| การคงอยู่ในการบำบัด/ติดตามต่อเนื่อง | เพิ่มขึ้น |

## 5. แผนภูมิการดูแล

```mermaid
flowchart TD
  A["ประเมิน ASSIST + คัดกรองภาวะแทรกซ้อน (โรคจิต/วิตกกังวล/CHS) + 8Q"] --> B["บำบัดจิตสังคม (หลัก): MET + CBT + Contingency Management<br/>ครอบครัว/ชุมชนมีส่วนร่วม"]
  B --> C["จัดการภาวะถอน (ประคับประคอง: นอน/หงุดหงิด) + ภาวะแทรกซ้อน<br/>(โรคจิต → CPG-007/009 · วิตกกังวล → CPG-014)"]
  C --> D["ติดตามต่อเนื่อง · ป้องกันการกลับไปใช้ซ้ำ"]
```

## 6. เอกสารอ้างอิง

1. VA/DoD. *Clinical Practice Guideline for the Management of Substance Use Disorders.* 2021.
2. APA / Cochrane Review — Psychosocial interventions for Cannabis Use Disorder.
3. WHO — Cannabis and cannabis-related disorders.
4. สถาบันธัญญารักษ์ / กรมการแพทย์. แนวทางการดูแลผู้ใช้กัญชา. 2565.
5. สรพ. มาตรฐาน HA v5; AACI Healthcare Standards v6 (Std 19).

## การอนุมัติเอกสาร

| ผู้จัดทำ | ผู้ทบทวน (เภสัชกร) | ผู้อนุมัติ |
|---|---|---|
| นพ.ธงชัย เสรีรัตน์ (ประธาน PCT จิตเวช) | ………………… | ผู้อำนวยการโรงพยาบาลร้อยเอ็ด |

---
*จัดทำเพื่อใช้ในกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลร้อยเอ็ด · เผยแพร่บน psychi.reh.drthongchai.org*