CPG: การดูแลผู้ใช้เฮโรอีน/สารกลุ่ม Opioid และการบำบัดด้วยเมทาโดน (Opioid Use Disorder & MMT)

กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด (PCT จิตเวช) โรงพยาบาลร้อยเอ็ด — แนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline)

การติด opioid (เฮโรอีน, ฝิ่น, ยากลุ่ม opioid) มีความเสี่ยงสูงต่อการเสียชีวิตจากการใช้เกินขนาด การบำบัดด้วยยากลุ่ม agonist (โดยเฉพาะ เมทาโดน) ลดอัตราการเสียชีวิตและการใช้ยาผิดกฎหมายได้อย่างมีนัยสำคัญ (ลดความเสี่ยงเสียชีวิตได้ถึง ~50%)

1. วัตถุประสงค์และขอบเขต

• ประเมินและจัดการผู้ติด opioid อย่างปลอดภัยตั้งแต่ระยะถอนพิษถึงการบำบัดต่อเนื่อง
• จัดให้มี/ประสานการบำบัดด้วยยา agonist (MAT/MMT) ตามระบบและสิทธิที่ถูกต้อง
• ลดอันตราย (harm reduction) และการเสียชีวิตจากการใช้เกินขนาด

2. การประเมินและการถอนพิษ

• ประเมินด้วย COWS และจัดการภาวะถอน opioid ตาม CPG-002 (ถอนพิษสุรา/สารเสพติด)
• ประเมินโรคร่วมจิตเวช, ความเสี่ยงฆ่าตัวตาย (8Q), โรคติดเชื้อร่วม (HIV/ไวรัสตับอักเสบ), การใช้สารร่วม

3. การบำบัดด้วยยา (Medication for OUD / MAT)

มาตรฐานสากล (WHO): การบำบัดด้วยยา agonist ระยะยาวเป็นการรักษาหลักที่ลดการเสียชีวิต

ข้อเสนอเชิงระบบ: จัดตั้ง/เปิดใช้โปรแกรม Methadone Maintenance Treatment (MMT) ของโรงพยาบาลภายใต้ใบอนุญาตยาเสพติด หรือทำระบบส่งต่อคลินิก OST/สถาบันธัญญารักษ์ที่ชัดเจน; พิจารณาเสนอ Methadone/Buprenorphine/Naltrexone เข้าบัญชี (ผ่าน PTC)

4. การลดอันตราย (Harm Reduction) และจิตสังคม

• ให้ความรู้การป้องกันการใช้เกินขนาด และการเข้าถึง Naloxone (สำหรับภาวะหายใจกด/overdose)
• บริการลดอันตรายอื่น ๆ, ตรวจ/ดูแลโรคติดเชื้อร่วม
• บำบัดจิตสังคม (MI/CBT/ชุมชน), ครอบครัวบำบัด, ดูแลโรคร่วมจิตเวช

5. ตัวชี้วัดคุณภาพ (KPI)

6. แผนภูมิการดูแล

flowchart TD
  A["ประเมิน COWS + โรคร่วม (8Q/โรคติดเชื้อ) + การใช้สารร่วม"] --> B["จัดการภาวะถอน opioid (CPG-002)"]
  B --> C{เข้าสู่การบำบัดด้วยยา agonist (MAT/MMT)?}
  C -->|มีโปรแกรม/ใบอนุญาต| D["Methadone maintenance (MMT) / Buprenorphine<br/>ติดตามต่อเนื่อง"]
  C -->|ไม่มีในหน่วย| E["ส่งต่อคลินิก OST / สถาบันธัญญารักษ์<br/>(เสนอจัดตั้ง MMT + ขอเข้าบัญชียา)"]
  D --> F["Harm reduction (Naloxone) + จิตสังคม + ดูแลโรคร่วม"]
  E --> F

7. เอกสารอ้างอิง

1. WHO. Guidelines on opioid dependence treatment and overdose prevention. 2025 update.
2. ASAM. National Practice Guideline for the Treatment of Opioid Use Disorder.
3. สถาบันธัญญารักษ์ / กรมการแพทย์. แนวทางการบำบัดผู้ติดสารกลุ่ม opioid / Methadone Maintenance. 2565.
4. สรพ. มาตรฐาน HA v5; AACI Healthcare Standards v6 (Std 12, Std 19, Std 21).

การอนุมัติเอกสาร

จัดทำเพื่อใช้ในกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลร้อยเอ็ด · เผยแพร่บน psychi.reh.drthongchai.org