CPG: ภาวะโรคจิตจากสารกระตุ้น (Stimulant-Induced Psychosis)
CPG-PCT-PSY-007 · v1.0 · ประกาศใช้ 28 มิ.ย. 2569 · อัปโหลด 28 มิ.ย. 2569 22:01
สารบัญ
Metadata จากเอกสาร
- รหัสเอกสาร
- CPG-PCT-PSY-007
- ชื่อเอกสาร
- CPG: ภาวะโรคจิตจากสารกระตุ้น (Stimulant-Induced Psychosis)
- เวอร์ชัน
- 1.0
- ประเภท
- CPG
- มาตรฐาน
- HA
- โดเมน
- IPD
- ผู้จัดทำ
- นพ.ธงชัย เสรีรัตน์
- ผู้อนุมัติ
- นพ.ธงชัย เสรีรัตน์
- วันที่จัดทำ/ประกาศใช้
- 2026-06-28
CPG: การดูแลผู้ป่วยโรคจิตจากสารกระตุ้น/แอมเฟตามีน (Stimulant-Induced Psychosis)
กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด (PCT จิตเวช) โรงพยาบาลร้อยเอ็ด — แนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline)
| รายการ | รายละเอียด |
|---|---|
| รหัสเอกสาร | CPG-PCT-PSY-007 |
| ฉบับที่ / วันบังคับใช้ | 1 / (รออนุมัติ) |
| ขอบเขต | หอผู้ป่วยจิตเวช · มินิธัญญารักษ์ · คลินิกจิตเวช (OPD) |
| อ้างอิงหลัก | Systematic Review (Front Psychiatry 2019), DSM-5, กรมสุขภาพจิต (SMI-V), สถาบันธัญญารักษ์ |
โรคจิตจากสารกระตุ้นเป็นกลุ่มโรคอันดับ 2 ทั้งผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยในของกลุ่มงาน ผู้ป่วยมักมาด้วยหลงผิดหวาดระแวง ประสาทหลอน (โดยเฉพาะภาพ) และพฤติกรรมก้าวร้าว มีความเสี่ยงก่อความรุนแรง (SMI-V)
เกี่ยวข้องกับ CPG-017 การติดแอมเฟตามีน (การบำบัดโรคติดระยะยาว) — ฉบับนี้เน้น "ภาวะโรคจิตเฉียบพลัน"
1. การวินิจฉัยแยกโรค
| ประเด็น | โรคจิตจากสารกระตุ้น | โรคจิตเภท |
|---|---|---|
| ประสาทหลอน | ภาพหลอน (visual) บ่อยกว่า | หูแว่ว (auditory) เด่น |
| Negative symptoms | พบน้อย | พบบ่อย/เด่น |
| Thought disorder | พบน้อย | พบบ่อย |
| ความสัมพันธ์กับสาร | ชัดเจน | ไม่สัมพันธ์ |
| การดำเนินโรค | มักทุเลาหลังหยุดสาร | เรื้อรัง |
ผู้ป่วยมีโอกาสเปลี่ยนเป็นโรคจิตเภทในภายหลัง ราวร้อยละ 22 จึงต้องติดตามระยะยาว
2. การประเมิน
ซักประวัติการใช้สาร + ตรวจปัสสาวะ; แยกภาวะมึน/ถอนสาร (CPG-002) และภาวะเพ้อ; ประเมินก้าวร้าว (CPG-006) และความเสี่ยงฆ่าตัวตาย (8Q); ประเมินภาวะขาดน้ำ (ปัจจัยเสี่ยง NMS ในผู้ป่วย drug-naïve — CPG-001)
3. การรักษา
- ระยะเฉียบพลัน: หยุดสาร · สิ่งแวดล้อมปลอดภัย · จัดการ agitation (CPG-006) · แก้ขาดน้ำ/electrolyte · ให้ยาต้านโรคจิต
- ยาต้านโรคจิต (บัญชี รพ.): Olanzapine / Quetiapine (ง่วง สงบ — ดีในระยะเฉียบพลัน) · Risperidone · Aripiprazole · Haloperidol — เริ่มขนาดต่ำ–ปานกลาง ใช้ตัวเดียว
- ระยะเวลา: ประสาทหลอนมักหายใน 1–2 วัน; หลงผิดมักหายใน 2–3 สัปดาห์หลังหยุดสาร — ถ้าอาการคงอยู่ > 2 สัปดาห์ สงสัยโรคปฐมภูมิ, > 6 เดือน วินิจฉัยจิตเภท; เมื่อหายดีพิจารณาลด/หยุดยา (ไม่จำเป็นต้องใช้ยายาวเสมอ)
4. การดูแลต่อเนื่อง
เชื่อมเส้นทาง เฉียบพลัน → IMC → LTC (มินิธัญญารักษ์) ผ่านทะเบียนเคส; ผู้ป่วย SMI-V ติดตามในชุมชนด้วยร้อยเอ็ดโมเดล เพื่อป้องกันก่อเหตุซ้ำ
5. ตัวชี้วัดคุณภาพ (KPI)
| ตัวชี้วัด | เป้าหมาย |
|---|---|
| ตรวจปัสสาวะหาสารในผู้ป่วยสงสัย | ≥ 90% |
| ประเมิน 8Q ทุกราย | ≥ 95% |
| ผู้ป่วย SMI-V ได้รับการติดตามต่อเนื่อง | ตามเป้าจังหวัด |
6. แผนภูมิการดูแล
flowchart TD
A["สงสัยโรคจิตจากสารกระตุ้น → ปัสสาวะ + แยกเหตุ (กาย/มึน-ถอนสาร/เพ้อ) + agitation & 8Q"] --> B["รักษาเฉียบพลัน: หยุดสาร + จัดการ agitation (CPG-006) + antipsychotic + แก้ขาดน้ำ (เฝ้าระวัง NMS)"]
B --> C{อาการหลังหยุดสาร}
C -->|หายใน 2–3 สัปดาห์| D["ลด/หยุด antipsychotic + ส่งบำบัดฟื้นฟู IMC/LTC + ป้องกันเสพซ้ำ"]
C -->|ยังมีอาการ > 2 สัปดาห์| E["ทบทวนวินิจฉัย → > 6 เดือน = จิตเภท (CPG-009/Clozapine)"]
D --> F["ดูแลต่อเนื่องชุมชน / SMI-V (ร้อยเอ็ดโมเดล)"]
E --> F
7. เอกสารอ้างอิง
- Bramness JG, et al. Antipsychotics for Amphetamine Psychosis: A Systematic Review. Front Psychiatry. 2019.
- APA. DSM-5: Substance/Medication-Induced Psychotic Disorder. 2013.
- กรมสุขภาพจิต — SMI-V; สถาบันธัญญารักษ์. 2565.
- สรพ. มาตรฐาน HA v5; AACI Healthcare Standards v6 (Std 19, Std 12).
การอนุมัติเอกสาร
| ผู้จัดทำ | ผู้ทบทวน (เภสัชกร) | ผู้อนุมัติ |
|---|---|---|
| นพ.ธงชัย เสรีรัตน์ (ประธาน PCT จิตเวช) | ………………… | ผู้อำนวยการโรงพยาบาลร้อยเอ็ด |
จัดทำเพื่อใช้ในกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลร้อยเอ็ด · เผยแพร่บน psychi.reh.drthongchai.org