CPG: การวินิจฉัยและดูแลเด็กและวัยรุ่นโรคสมาธิสั้น (ADHD)

กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด (PCT จิตเวช) โรงพยาบาลร้อยเอ็ด — แนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline)

โรคสมาธิสั้นเป็นกลุ่มโรคอันดับต้นของผู้ป่วยนอก กลุ่มงานมีผลงานการเข้าถึงบริการเด็กสมาธิสั้นเป็นอันดับ 1 ของเขตสุขภาพที่ 7 การวินิจฉัย/รักษาแต่เนิ่น ๆ ร่วมการปรับพฤติกรรมและความร่วมมือของผู้ปกครอง/โรงเรียน ช่วยพัฒนาการเรียนและคุณภาพชีวิต

1. วัตถุประสงค์และขอบเขต

• คัดกรองและวินิจฉัย ADHD ตามมาตรฐาน (SNAP-IV + DSM-5)
• ให้การรักษาด้วยยาและการปรับพฤติกรรมที่เหมาะสมตามบัญชีโรงพยาบาล
• ติดตามการตอบสนอง การเจริญเติบโต และผลข้างเคียง; เชื่อมโรงเรียน/เครือข่าย

2. การวินิจฉัย

วินิจฉัยตาม DSM-5: อาการขาดสมาธิ และ/หรือ ซน-หุนหันพลันแล่น ≥ 6 เดือน, เริ่มก่อนอายุ 12 ปี, ปรากฏ ≥ 2 สถานการณ์ (บ้าน/โรงเรียน), กระทบการเรียน/สังคม

• ใช้ SNAP-IV เก็บข้อมูลจากหลายแหล่ง (ผู้ปกครอง + ครู)
• ประเมินโรคร่วม: บกพร่องการเรียนรู้ (LD), ออทิสติก, ซึมเศร้า/วิตกกังวล, ปัญหาพฤติกรรม

3. การรักษา

3.1 การปรับพฤติกรรม (อันดับแรกในเด็กเล็ก; ใช้ร่วมยาในเด็กโต)

โปรแกรมฝึกผู้ปกครอง (parent training) ของกลุ่มงาน, การจัดการพฤติกรรมที่บ้าน/โรงเรียน, ปรับสภาพแวดล้อมการเรียน — เป็นพื้นฐานของการดูแลทุกราย

3.2 ยา (บัญชี รพ.ร้อยเอ็ด)

ติดตามก่อน/ระหว่างใช้ยา: น้ำหนัก-ส่วนสูง (การเจริญเติบโต), ชีพจร-ความดันโลหิต, การกินอาหาร/การนอน, อารมณ์

4. การติดตามและการประสานเครือข่าย

ติดตาม SNAP-IV ซ้ำและผลข้างเคียงเป็นระยะ; ประสานครู/โรงเรียน; สร้างเครือข่ายคัดกรอง-ดูแลต่อเนื่องในสถานศึกษา และเป็นพี่เลี้ยง รพช.

5. ตัวชี้วัดคุณภาพ (KPI)

6. แผนภูมิการดูแล

flowchart TD
  A["สงสัย ADHD → เก็บ SNAP-IV (ผู้ปกครอง + ครู)<br/>วินิจฉัย DSM-5 (≥6 เดือน, ≥2 สถานการณ์, ก่อนอายุ 12) + ประเมินโรคร่วม"] --> B{อายุ/ความรุนแรง}
  B -->|เด็กเล็ก / อาการน้อย| C["ปรับพฤติกรรม + ฝึกผู้ปกครอง + ประสานโรงเรียน<br/>พิจารณายาถ้าจำเป็น"]
  B -->|เด็กโต / กระทบมาก| D["Methylphenidate (IR/ออกฤทธิ์นาน)<br/>ทนยาไม่ได้/ไม่ตอบสนอง → Atomoxetine · ร่วมปรับพฤติกรรมเสมอ"]
  C --> E["ติดตาม SNAP-IV + การเจริญเติบโต/ผลข้างเคียง + ประสานโรงเรียน-เครือข่าย"]
  D --> E

7. เอกสารอ้างอิง

1. American Academy of Pediatrics. Clinical Practice Guideline for the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of ADHD in Children and Adolescents. 2019.
2. NICE. Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (NG87). 2018 (updated).
3. Taylor D, et al. The Maudsley Prescribing Guidelines in Psychiatry. 14th ed.
4. กรมสุขภาพจิต / ราชวิทยาลัยจิตแพทย์ฯ. แนวทางการดูแลเด็กสมาธิสั้น (SNAP-IV). 2565.
5. สรพ. มาตรฐาน HA v5; AACI Healthcare Standards v6.

การอนุมัติเอกสาร

จัดทำเพื่อใช้ในกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลร้อยเอ็ด · เผยแพร่บน psychi.reh.drthongchai.org