CPG: การดูแลผู้ป่วยติดแอมเฟตามีน/เมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า/ไอซ์)

กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด (PCT จิตเวช) โรงพยาบาลร้อยเอ็ด — แนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline)

ผู้ใช้แอมเฟตามีน/เมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า/ไอซ์) เป็นกลุ่มผู้ป่วยที่พบมากที่สุดในพื้นที่จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นโรคติดเรื้อรังที่กลับเสพได้ การบำบัดเน้นจิตสังคมเป็นหลัก ร่วมการดูแลภาวะแทรกซ้อนทางจิตเวชและการดูแลต่อเนื่องแบบไร้รอยต่อ

แยกจาก: CPG โรคจิตจากสารกระตุ้น (ภาวะโรคจิตเฉียบพลัน) และ CPG ถอนพิษสุรา/สารเสพติด (ระยะถอนพิษ) — ฉบับนี้เน้น "การบำบัดโรคติด (use disorder) ระยะต่อเนื่อง"

1. วัตถุประสงค์และขอบเขต

• ประเมินความรุนแรงของการใช้สารและโรคร่วมทางจิตเวช
• ให้การบำบัดทางจิตสังคมที่มีหลักฐาน และจัดการอาการร่วมด้วยยาตามบัญชีโรงพยาบาล
• เชื่อมการดูแลต่อเนื่อง (เฉียบพลัน → IMC → LTC) และระบบ SMI-V เพื่อลดการเสพซ้ำ/ก่อเหตุซ้ำ

2. การประเมิน

• ซักประวัติการใช้ (ชนิด/วิธี/ปริมาณ/ครั้งสุดท้าย), แบบคัดกรอง ASSIST, ตรวจปัสสาวะหาแอมเฟตามีน
• ประเมินโรคร่วมทางจิตเวช: โรคจิตจากสาร (CPG-007), ซึมเศร้า, ความเสี่ยงฆ่าตัวตาย (8Q) โดยเฉพาะช่วง crash
• ประเมินแรงจูงใจ (ระยะการเปลี่ยนแปลง) และภาวะถอน (CPG-002)

3. การบำบัด

3.1 จิตสังคม — หัวใจของการบำบัด (ไม่มียาเฉพาะที่รับรอง)

• Matrix Model (โปรแกรม 16 สัปดาห์) — แกนหลัก
• Cognitive Behavioral Therapy (CBT) / Relapse Prevention — ทักษะรับมือสิ่งกระตุ้น/ความอยาก
• Contingency Management (CM) — การให้แรงเสริมเมื่อผลปัสสาวะเป็นลบ (มีหลักฐานดีที่สุดในกลุ่มไม่ใช้ยา)
• Motivational Interviewing (MI), ชุมชนบำบัด (เช่น "ชุมชนล้อมรักษ์"), ครอบครัวบำบัด

3.2 ยา (เสริม/ตามอาการ — บัญชี รพ.)

ยังไม่มียารักษาการติดแอมเฟตามีนโดยเฉพาะ; ใช้เสริมเพื่อจัดการอาการ:

3.3 การดูแลต่อเนื่อง

เชื่อมเส้นทางบำบัด เฉียบพลัน (หอผู้ป่วย) → ระยะกลาง IMC → ระยะยาว LTC ที่มินิธัญญารักษ์ ผ่านทะเบียนเคส; ติดตามต่อเนื่องในชุมชนด้วยร้อยเอ็ดโมเดล (SMI-V)

4. ตัวชี้วัดคุณภาพ (KPI)

5. แผนภูมิการดูแล

flowchart TD
  A["ประเมิน: ASSIST + ปัสสาวะ + โรคร่วม (8Q/โรคจิต) + แรงจูงใจ"] --> B["จัดการภาวะถอน/โรคจิตเฉียบพลันถ้ามี<br/>(CPG-002 ถอนพิษ · CPG-007 โรคจิตจากสาร)"]
  B --> C["บำบัดจิตสังคม (หัวใจ): Matrix / CBT / Contingency Management / MI / ชุมชน-ครอบครัว<br/>± ยาเสริมตามอาการ (Topiramate/NAC/นอน/ซึมเศร้า)"]
  C --> D["ดูแลต่อเนื่อง เฉียบพลัน → IMC → LTC (มินิธัญญารักษ์) + SMI-V ชุมชน"]
  D --> E["ติดตาม retention · ป้องกันเสพซ้ำ · จัดการ lapse"]

6. เอกสารอ้างอิง

1. Systematic Review & Network Meta-analysis: Management of Amphetamine and Methamphetamine Use Disorders. 2024.
2. ASAM / WHO mhGAP — Stimulant use disorders.
3. Rawson RA, et al. The Matrix Model. / Contingency Management (Roll JM, et al. Am J Psychiatry).
4. สถาบันธัญญารักษ์ / กรมการแพทย์. คู่มือการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติด. 2565; กรมสุขภาพจิต — SMI-V.
5. สรพ. มาตรฐาน HA v5; AACI Healthcare Standards v6 (Std 12, Std 19).

การอนุมัติเอกสาร

จัดทำเพื่อใช้ในกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลร้อยเอ็ด · เผยแพร่บน psychi.reh.drthongchai.org